11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi

Güç Kaynakları ve Doğrultucular — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Doğrultucu, filtre ve regülatör aşamalarını açıklayarak güç kaynağı tasarlar.
Yarım dalga, tam dalga ve köprülü doğrultucuları karşılaştırır ve ortalama çıkış gerilimini hesaplar.
Ripple gerilimini hesaplayarak uygun kondansatör değerini seçer ve gerekçelendirir.
Lineer regülatörde oluşan güç kaybını hesaplayarak soğutma gereksinimini belirler.
Güç kaynağını yük altında ölçer, eleman sınırlarını kontrol ederek güvenli devreye alır.

Kondansatörlü filtrede yük akımı arttıkça ripple gerilimi büyür, küçülmez.
Köprülü doğrulturucuda akım her anda iki diyottan geçer, bu yüzden kayıp iki kat artar.
Lineer regülatörde giriş ile çıkış arasındaki gerilim farkı yük akımıyla çarpılır ve ısı olur.
Güç kaynağının anma akımı, yüklerin toplam akımının üzerinde seçilmelidir.
Ripple ölçümü osiloskopla ve yük bağlıyken yapılır; yüksüz çıkış yanıltıcı sonuç verir.
Tam dalga doğrulturucuda ripple frekansı 50 Hz şebekede 100 Hz olur.
Doğrultucu çıkışında mutlaka sigorta ve aşırı akım koruması bulunmalıdır.

Yarım dalga doğrultucuda ortalama çıkış: U_ort = 0,45 × U_2 (ör. U_2 = 12 V için 5,4 V)
Tam dalga doğrultucuda ortalama çıkış: U_ort = 0,90 × U_2 (ör. U_2 = 12 V için 10,8 V)
Kondansatörlü filtrede ripple: U_r ≈ I ÷ (f × C) (f = 100 Hz için tam dalga)
Ripple yüzdesi: Ripple (%) = U_r(tepe-tepe) ÷ U_dc × 100
Lineer regülatörde kayıp güç: P_kayıp = (U_gir − U_çık) × I_yük
Lineer regülatörde verim: η = U_çık × I ÷ (U_gir × I) × 100
Güç kaynağı kapasitesi: I_kapasite ≥ 1,5 × (yük akımlarının toplamı)

Doğrultucu ile regülatörü aynı eleman sanmak: Doğrultucu alternatifi doğru akıma çevirir, regülatör ise doğru akım gerilimini sabit tutar; görevleri ayrı aşamalardır.
Ripple ölçümünü yüksüz yapmak: Yük bağlanmadan alınan ripple değeri gerçek çalışma değerini yansıtmaz, kondansatör seçimi hatalı yapılır.
Regülatör kaybını hesaba katmamak: Giriş ile çıkış arasındaki gerilim farkı yük akımıyla çarpılır ve ısı olarak atılır; soğutma olmadan sıcaklık yükselir.
Kondansatör polaritesini gözden geçirmemek: Elektrolitik kondansatör ters bağlandığında şişer ve patlar; bağlantı yönü mutlaka kontrol edilmelidir.
Ortalama gerilim katsayısını karıştırmak: Yarım dalga için 0,45, tam dalga için 0,90 katsayısı kullanılır; katsayı ters seçilirse hesap yanlış çıkar.

Güç kaynağı tasarımında önce yüklerin toplam akımını ve gerilim aralığını çıkar, sonra kapasite seçimi yap.
Ölçümleri daima yük bağlıyken gerçekleştir; yüksüz çıkış gerilimi yüksek, ripple küçük görünür.
Diyot, zener ve transistörlerin ters gerilim, tepe akımı ve güç sınırlarını katalogdan kontrol et.
Devreye almadan önce kondansatörleri boşalt ve çıkışta ölçüm yaparken uçlara dokunma.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.