11. SınıfBilişim Teknolojileri
Erişilebilirlik ve Kullanılabilirlik — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kontrast oranını hesaplayarak renk ve metin seçimini değerlendirir.
- Dokunma hedefi, odak sırası ve klavye gezinmesi kurallarını uygular.
- Yardımcı teknolojiye uygun etiket ve başlık yapısı kurar.
- Metin büyütme ve hareket azaltma tercihlerine uygun düzen tasarlar.
- Erişilebilirlik sınamasını senaryolarla planlar ve sonuçlarını kaydeder.
Önemli noktalar
- Kontrast oranı, metin ile arka plan arasındaki parlaklık farkını sayısal olarak özetler.
- Bir durumu yalnız renkle bildirmek, renk körlüğü olan kullanıcılar için bilgi kaybı yaratır.
- Klavye ile kullanım, fareyle kullanım kadar temel bir yoldur ve birlikte planlanmalıdır.
- Başlık hiyerarşisi ve liste işaretlemesi, ekran okuyucunun belgeyi doğru gezinmesini sağlar.
- Yazı ölçüsünün büyütülmesi durumunda düzen taşmadan büyüyebilmelidir.
- Düzeltme sonrası yeniden sınama, çözümün kalıcı olduğunu gösterir.
Formüller ve kurallar
- Kontrast oranı = (parlaklık açık + 0,05) / (parlaklık koyu + 0,05)
- Görsel yüksekliği = görsel genişliği × oranın ikinci değeri ÷ oranın birinci değeri
- Satır yüksekliği = yazı boyutu × satır aralığı katsayısı
- Ölçek oranı = hedef genişlik ÷ tasarım genişliği
- Sütun genişliği = (kapsayıcı genişliği − toplam boşluk) ÷ sütun sayısı
Sık yapılan hatalar
- Yalnız renk kullanmak: Durumu sadece renkle bildirmek, renk körlüğü olan kullanıcılar için bilgiyi erişilemez kılar; metin ya da simge eklenmelidir.
- Sabit ölçü kullanmak: Sabit yükseklik ve genişlik, kullanıcı yazı boyutunu büyüttüğünde metni taşır; düzen esnek olmalıdır.
- Odak göstergesini kaldırmak: Klavye kullanıcısının nerede olduğunu gösteren göstergenin gizlenmesi, klavye ile kullanımı pratik olmaktan çıkarır.
- Etiketsiz form alanı bırakmak: Alanın ne olduğunu belirten etiket yoksa yardımcı teknoloji kullanıcısı hangi veriyi gireceğini bilemez.
- Hata mesajını kısaltıp nedenini atlamak: Yalnız "hatalı" yazan bir mesaj, kullanıcıyı hangi alanda ne yapması gerektiği konusunda yalnız bırakır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Renk seçerken ölçüm aracıyla kontrast oranını hesapla ve asgari değerin üzerinde kaldığını doğrula.
- Her etkileşimli öğe için klavye ile erişimi ve görünür odak göstergesini tek tek denetle.
- Görsel ve simge anlamlarının metinsel karşılığını aynı anda hazırla.
- Dokunma hedeflerini en küçük dokunma güçlüğüne göre boyutlandır ve aralarında boşluk bırak.
- Metin boyutu tercihleri için tasarımı esnek kur; sabit ölçü kullanma.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.