11. SınıfMatematik
Trigonometrik Fonksiyonlar ve Nitel Özellikleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Trigonometrik fonksiyonların tanım ve görüntü kümelerini belirtir.
- Periyot bağıntısını kullanarak grafik tekrarlarını açıklar.
- Monoton aralıkları belirleyerek artan ve azalan bölgeleri tanır.
- Ters trigonometrik fonksiyonların değer aralıklarını ve birim çember karşılıklarını yorumlar.
- Birim çember üzerinde trigonometrik değerlerin işaretlerini açıklar.
Önemli noktalar
- Tanjant yalnız kosinüsü sıfır olan açılarda tanımsızdır; bu nedenle tanım kümesinde boşluklar vardır.
- Sinüs ve kosinüs değerleri mutlaka eksi bir ile bir arasındadır; bu sınır onların görüntü kümesini belirler.
- Tanjantın periyodu yüz seksen derecedir, bu yüzden aynı değeri yarım tur sonra yine alır.
- Kosinüs sıfırdan yüz seksen dereceye kadar azalır, bu aralıkta monoton azalan bir fonksiyondur.
- Ters trigonometrik fonksiyonların değer aralıkları sınırlıdır; bu yüzden her açı için ters değer bulunamaz.
- Birim çemberde sinüs ordinatı, kosinüs apsisi okur; tanjant ise bu ikisinin oranıdır.
Formüller ve kurallar
- Sinüs tanım kümesi: tüm reel sayılar
- Kosinüs tanım kümesi: tüm reel sayılar
- Tanjant tanım kümesi: 90 + k·180 derece dışındaki açılar
- Sinüs ve kosinüs görüntü kümesi: [-1, 1] aralığı
- Tanjant görüntü kümesi: tüm reel sayılar
- Periyot: sinüs ve kosinüs için 360 derece, tanjant için 180 derece
- arcsin değer aralığı: [-90, 90] derece
- arccos değer aralığı: [0, 180] derece
Sık yapılan hatalar
- Hata: Tanjantı kosinüsü sıfır olan açılarda tanımlı saymak. Bu açılarda tanjant tanımsızdır ve grafik çizilemez.
- Hata: Sinüsün ve kosinüsün herhangi bir reel değer alabildiğini düşünmek. Değerler eksi bir ile bir aralığındadır, bu sınır unutulmamalıdır.
- Hata: Ters trigonometrik değerlerde aralık denetimi yapmamak. arcsin ve arccos için değer aralıkları sınırlı olduğundan rastgele bir sayı verildiğinde sonuç yoktur.
- Hata: Tanjantın periyodunu yüz seksen derece yerine üç yüz altmış derece almak. Periyot, tekrarlanan en küçük süredir ve tanjantta bu süre yarım turdur.
- Hata: Kosinüsün artan aralığını yanlış seçmek. Kosinüs sıfırdan yüz seksen dereceye kadar azalan bir fonksiyondur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ters trigonometrik değer verirken önce değerin aralığını denetleyin; örneğin arcsin için mutlaka eksi bir ile bir arasında olmalıdır.
- Periyot sorusunda önce fonksiyonun katsayısını belirleyin; katsayı arttıkça periyot ters orantılı biçimde küçülür.
- Monotonluk sorularında önce fonksiyonun hangi çeyrekte bulunduğunu bulun, sonra yönü söyleyin.
- Tanjant için kosinüsün sıfır olduğu açıları hemen dışlayın; tanım kümesi bu açıları içermez.
- Ters değer bulduğunuzda açının hangi bölgede olduğunu da yazın; aynı değer iki açıya gelebilir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Trigonometrik Fonksiyonlar ve Nitel Özellikleri konusunun çözümlü sorularını çöz.