11. SınıfMantık
Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Safsata kavramını tanımlar
- Kişiye saldırı ve kalabalığa başvuruyu ayırt eder
- Sahte ikilem ve kayan eğimi örnekler
- Gündelik metinlerde mantık hatası bulur
- Dayanağı sonuçtan ayırarak değerlendirir
Önemli noktalar
- Safsata dayanağı zayıf çıkarımdır
- Gerekçe yerine duygu kullanılamaz
- Yaygın inanç doğru olmayı kanıtlamaz
- Genelleme örnek sayısına dayanmalıdır
- Mantık hatası kendi düşüncede de aranır
Formüller ve kurallar
- Safsata = Sonuç görünür, dayanak zayıf
- Kişiye saldırı = Fikri çürütmeden kişiyi hedef almak
- Kalabalığa başvuru = Yaygınlığı kanıt saymak
- Sahte ikilem = İki seçenekten söz etmek
- Kayan eğim = Basamakları dayanaksız zincirlemek
Sık yapılan hatalar
- Doğru sonucu güçlü dayanak sanmak: Bir sonuç doğru çıksa bile onu destekleyen gerekçe zayıfsa çıkarım sağlam değildir; doğruluk ile gerekçelilik ayrı şeylerdir.
- Eleştiriyi kişiye çevirmek: Bir fikri çürütmek isteyen kişi fikri değil fikri söyleyeni hedef alırsa asıl meselenin dışına çıkar ve tartışmayı sonuçsuz bırakır.
- Az örnekten genel sonuç çıkarmak: İki üç olaydan yola çıkarak bütün bir kategori hakkında konuşmak, temsiliyeti olmayan bir genellemedir ve çürütülmesi kolaydır.
- İki seçenek sunduğunu fark etmemek: Bir metin yalnız iki yol gösteriyorsa gizli başka seçenekler olabilir; sahte ikilemi görmemek değerlendirmeyi yanlış çerçeveye sokar.
- Yaygın hata 5: Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önce sonucu bul, sonra dayanağı sor
- Gördüğün her iddiada bir öncül eksik mi bak
- Üçüncü bir seçenek olabilir mi düşün
- Duygusal sözcüklere dikkat et
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.