11. SınıfKimya
Koligatif Özellikler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Koligatif özelliklerin çözünenin tanecik sayısına bağlı olduğunu açıklar.
- Raoult yasasıyla buhar basıncı düşmesini hesaplar.
- Kaynama noktası yükselmesi ve donma noktası düşmesi problemlerini çözer.
- Osmotik basınç bağıntısını sıcaklık ve derişimle ilişkilendirir.
- Van 't Hoff katsayısını elektrolit ve elektrolit olmayan çözeltilerde uygular.
Önemli noktalar
- Koligatif özellikler yalnızca çözünenin tanecik sayısına bağlıdır, kimlik türüne bağlı değildir.
- Çözünen eklendiğinde buhar basıncı düşer, kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer.
- Kaynama ve donma problemleri molalite ile, osmotik basınç molarite ile hesaplanır.
- Elektrolitler suda ayrıştığı için i katsayısı 1'den büyüktür; şeker ve alkol için i = 1'dir.
- Su için Kb = 0,51 °C·kg/mol ve Kf = 1,86 °C·kg/mol standart değerlerdir.
- Osmotik basınç π = i × c × R × T ile bulunur ve su arıtmada ters ozmoz olarak kullanılır.
- Tam ayrışma varsayımı sınavda standarttır; parçalı ayrışma soruları lise düzeyinde sorulmaz.
Formüller ve kurallar
- Raoult yasası: Pçözelti = P⁰ × Xçözücü
- Buhar basıncı düşmesi: ΔP = P⁰ × Xçözünen
- Kaynama noktası yükselmesi: ΔTb = Kb × m × i
- Donma noktası düşmesi: ΔTf = Kf × m × i
- Osmotik basınç: π = i × c × R × T
- Suyun sabitleri: Kb = 0,51 °C·kg/mol, Kf = 1,86 °C·kg/mol
- Van 't Hoff katsayısı: şeker i = 1, NaCl i = 2, CaCl₂ i = 3
Sık yapılan hatalar
- van 't Hoff katsayısını unutmak: NaCl için i = 2, CaCl₂ için i = 3 alınmalıdır; i yazılmadığında tuz çözeltilerinde sonuç yarısına iner.
- Molalite ile molariteyi karıştırmak: Kaynama ve donma hesapları molalite (mol/kg çözücü) ile, osmotik basınç molarite (mol/L) ile yapılır.
- Donma noktasının yükseldiğini yazmak: Çözünen eklendiğinde donma noktası mutlaka düşer, kaynama noktası yükselir; yön ters çevrilirse yorum soruları kaybedilir.
- Buhar basıncının arttığını sanmak: Çözünen parçacıklar yüzeyi kapladığı için buhar basıncı saf çözücüye göre daima azalır.
- Kb ve Kf değerlerini ters yazmak: Su için Kb = 0,51, Kf = 1,86'dır; Kf'nin daha büyük olduğu unutulup sabitler yer değiştirilirse sonuç ciddi sapar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruyu okurken i değerini hemen yazın: şeker/üre/gliserol için 1, NaCl için 2, CaCl₂ için 3. Bu adım hatanın yarısını baştan önler.
- Hangi sabiti kullanacağınıza bakın: kaynama Kb ister, donma Kf ister; suyun dışında bir çözücü verilirse sabit soruda mutlaka verilir.
- Osmotik basınç sorularında sıcaklığın Kelvin'de olduğunu kontrol edin; °C ile girilirse sonuç bin kat sapar.
- Sonucun yönünü şıklamadan önce deneyin: tuz eklendiyse donma noktası negatife kaymalı, kaynama noktası 100'ün üstüne çıkmalı.
- Kütle bulma sorularını ters çözmeyi deneyin: ΔTf'den molaliteye, molaliteden kütleye giden yol genellikle en kısadır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Koligatif Özellikler konusunun çözümlü sorularını çöz.