11. SınıfKimya

Çözünme ve Derişim — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Çözünen, çözücü ve çözelti kavramlarını moleküler düzeyde açıklar.
Çözünürlüğü etkileyen sıcaklık, basınç ve molekül yapısı faktörlerini değerlendirir.
Molarite ve kütlece derişim bağıntılarını kullanarak derişim hesaplar.
Seyreltme formülüyle hazırlanan çözeltinin derişimini bulur.
Kütle, mol, hacim ve derişim arasında birim dönüşümleriyle geçiş yapar.

Çözelti her zaman homojendir; homojen olmayan karışımlara karışım denir, çözelti değil.
Yüzde derişimde payda çözeltinin toplam kütlesidir, yalnızca çözücü değil.
Sıcaklık arttıkça katı ve sıvıların çözünürlüğü artar, gazların çözünürlüğü azalır.
Basınç arttıkça gazların çözünürlüğü artar; gazlı içecekler bu yüzden basınç altında şişelenir.
Seyreltmede çözünenin mol sayısı sabittir; yalnızca hacim artar.
Hacim hesaplarında mililitre litreye çevrilmeden c = n / V formülüne girilmez.
Molarite sıcaklıktan etkilenebilir, molalite ise sıcaklıktan bağımsızdır.

Yüzde derişimde paydaya yalnızca suyu yazmak: Payda çözeltinin toplam kütlesidir: 25 g tuz + 75 g su = 100 g olduğundan derişim 25 / 100 = %25'tir; payaya yalnızca su yazılırsa %33 gibi yanlış bir değer çıkar.
Hacimde litre kullanmamak: c = n / V formülünde V litredir; 500 mL ile doğrudan bölme yapılırsa sonuç 1000 kat sapar.
Seyreltmede küçültücü ile büyütmeyi karıştırmak: C₁V₁ = C₂V₂ iki tarafı da eşitler; seyreltmede V büyürse C mutlaka azalmalıdır, aksi sonuç fiziksel olarak imkânsızdır.
Gazların çözünürlüğünün sıcaklıkla arttığını sanmak: Katı ve sıvılarda çözünürlük ısıyla artarken gazlarda azalır; ısıtılmış gazlı içeceğin köpürerek kaçması bunun sonucudur.
Mol sayısını doğrudan molarite sanmak: n = m / M ile kütle önce mola, sonra c = n / V ile molariteye çevrilir; bu iki adım atlanmamalıdır.

Derişim sorularında standart şemayı izleyin: kütle → mol → hacimle böl. Bu sıra neredeyse tüm molarite sorularını çözer.
Seyreltme sorularında önce neyin sabit kaldığını söyleyin: çözünenin mol sayısı. C₁V₁ = C₂V₂ bu sabitliğin kısa yazımıdır.
Cevabı bulduktan sonra yön kontrolü yapın: seyreltme sonrası M azalmış mı? Karışım molaritesi başlangıç değerlerinin arasında mı?
Yüzde sorularında iki kez paydayı kontrol edin; soruda verilen iki kütleyi toplamak çoğu zaman paydanın kendisidir.
Konsantre asit hazırlama sorularında asidin suya eklendiğini, suyun aside eklenmediğini unutmayın; bu hem güvenlik kuralıdır hem sorunun düz okunuşudur.