11. SınıfKimya
Kimya · 11. Sınıf · Çeşitlilik: Asit Baz ve Denge Uygulamaları
Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge konusu, kimya dersinin programında yer alan temel başlıklardan biridir. Bu bölümde konunun kavramsal çerçevesi kurulur, ön bilgiye dayalı basit bir örnek çözülür, ardından ileri düzeyde adım adım çözümlere geçilir.
Denge kavramı yalnızca kimyasal tepkimeler için geçerli değildir. Su buharlaşması, erime, sublimasyon ve gazların çözünmesi gibi fiziksel olaylarda da denge kurulur. Bu bölümde iki tür denge karşılaştırılacaktır.
Fiziksel denge sabitlerinin nasıl yazıldığı ve Le Chatelier ilkesinin fiziksel olaylara nasıl uygulandığı ele alınacaktır.
Dengede ileri ve geri süreçler eşit hızda sürer. Bu tanım yalnızca tepkimelere özgü değildir; aynı anda gerçekleşen iki fiziksel süreç için de geçerlidir.
Buhar basıncı, bir sıvının üzerinde dengelendiği buharın basıncıdır. Bu değer yalnızca sıcaklığa bağlıdır ve sıvının cinsine göre değişir.
Bir kaba su konulsun ve kap kapatılsın. Bir süre sonra suyun bir kısmı buharlaşır, ardından buharın bir kısmı yoğunlaşarak yine su olur. Bu iki süreç eşit hıza geldiğinde denge kurulmuş olur.
Bu noktadan sonra su miktarı sabit kalır ama yoğunlaşma ve buharlaşma sürer. Denge dinamik bir durumdur.
Sıcaklık artırıldığında su buharı basıncının da arttığı gözlenir. Artan sıcaklık moleküllerin ortalama enerjisini yükseltir ve sıvıdan daha fazla molekül ayrılır.
Yeni sıcaklıkta denge yeniden kurulur ve buhar basıncı daha büyük bir değerde sabitlenir. Denge sabiti de bu sıcaklık için yeni bir değer alır.
Fiziksel denge ve denge sabitlerinin yazımı özetlenmiştir. Kendinizi denemek için kapalı bir kapta su buharının basıncının neden zamandan bağımsız olduğunu açıklayınız.
| Ölçüt | Fiziksel denge | Kimyasal denge |
|---|---|---|
| Değişen büyüklük | Yalnızca hâl değişir | Madde cinsi değişir |
| Denge örneği | Buharlaşma ve yoğunlaşma | Geri ve ileri tepkime |
| Denge sabiti | Basınç ya da derişim oranı | Derişim ya da basınç üstleri |
| Sıcaklığa bağımlılık | Bağımlıdır | Bağımlıdır |
| Madde korunumu | Korunur | Tepkime göre korunur |
| Görünürlük | Buhar ve sıvı birlikte bulunur | Tepken ve ürün birlikte bulunur |
Buhar basıncının basınçla değiştiği sanılır. Doğrusu buhar basıncının yalnız sıcaklığa bağlı olduğudur.
Fiziksel dengede maddelerin cinsinin değiştiği düşünülür. Oysa yalnızca hâl değişir, madde cinsi korunur.
Sıcaklık düşürülünce buhar basıncının arttığı söylenir. Sıcaklık düşünce buhar basıncı azalır.
Çözünen gazın çözünürlüğünün basınçla azaldığı ileri sürülür. Gazların çözünürlüğü basınçla artar.
Kapalı kapta yoğunlaşma gerçekleşmediği düşünülür. Kapalı kapta yoğunlaşma olur ve buharlaşma ile dengelenir.
Fiziksel dengelerde madde cinsi değişmez, yalnızca hâl değişir. Buhar basıncı sıcaklığa bağlıdır ve kapalı kapta buharlaşma ile yoğunlaşma dengelenir. Gazların çözünürlüğü basınçla artar. Fiziksel denge sabitleri de sıcaklığa bağlıdır.
Denge kavramı yalnızca kimyasal tepkimeler için geçerli değildir. Su buharlaşması, erime, sublimasyon ve gazların çözünmesi gibi fiziksel olaylarda da denge kurulur. Bu bölümde iki tür denge karşılaştırılacaktır.
Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge konusu, kimya dersinin programında yer alan temel başlıklardan biridir. Bu bölümde konunun kavramsal çerçevesi kurulur, ön bilgiye dayalı basit bir örnek çözülür, ardından ileri düzeyde adım adım çözümlere geçilir. Denge kavramı yalnızca kimyasal tepkimeler için geçerli…
Hata: Buhar basıncının basınçla değiştiği sanılır. Doğrusu buhar basıncının yalnız sıcaklığa bağlı olduğudur. Hata: Fiziksel dengede maddelerin cinsinin değiştiği düşünülür. Oysa yalnızca hâl değişir, madde cinsi korunur.
H₂O(l) ⇌ H₂O(g): Kp = P(H₂O) · Buhar basıncı yalnızca sıcaklığa bağlıdır · Sıcaklık arttıkça buhar basıncı artar · CO₂(g) ⇌ CO₂(aq): çözünürlük basınçla artar
Fiziksel denge ile kimyasal denge arasındaki benzerliği açıklar Buhar basıncı dengesi ve sıvı-buhar dengesini tanımlar Fiziksel değişimlerde denge sabitinin yazılışını uygular
Fiziksel dengede değişen temel büyüklük nedir?
Doğru cevap: A) Maddenin hâli
Fiziksel dengede yalnızca maddenin hâli değişir. Kimyasal bileşimi sabit kalan madde, sıvı ve gaz gibi farklı hâller arasında denge kurar.
Kapalı bir kapta su buharlaşırsa ne olur?
Doğru cevap: D) Bu bir süre artar son
Buharlaşmayla birlikte yoğunlaşma da başlar. İki süreç eşitlenince basınç artmayı bırakır ve sabit bir değerde denge kurulur.
H₂O(l) ⇌ H₂O(g) dengesinde denge sabiti nasıl yazılır?
Doğru cevap: A) Kp = P(H₂O)
Kp = P(H₂O) kavramı Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Kimya için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç