11. SınıfKimya
Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Standart oluşum entalpisi kavramını ve referans durumunu açıklar
- Bir tepkimenin standart entalpi değişimini denklem katsayılarıyla hesaplar
- Elementlerin standart oluşum entalpisinin sıfır olduğunu gerekçesiyle açıklar
- Katı, sıvı ve gaz hâlleri arasındaki entalpi farkını yorumlar
- Ters tepkimenin entalpi değişimini ilişkiyi kurarak belirler
Önemli noktalar
- Elementlerin en kararlı hâli referans durum olarak seçilir ve ΔH°f değeri sıfırdır
- Standart oluşum entalpileri 298 K ve 1 bar basınç için verilmiş tablolarda bulunur
- Hesapta denklem katsayıları mutlaka çarpım hâlinde kullanılır, atlanamaz
- Ürünlerin toplamı ile tepkenerin toplamı arasındaki fark tepkime entalpisini verir
- Katı, sıvı ve gaz hâlleri için farklı entalpi değerleri vardır, faz etiketi önemlidir
- Tepkime ters yazıldığında entalpi değişiminin işareti zıt döner
Formüller ve kurallar
- Standart oluşum entalpisi: bir mol bileşığın elementlerinden oluşma entalpisi
- ΔH°rxn = Σ [n × ΔH°f(ürünler)] − Σ [n × ΔH°f(tepkener)]
- ΔH°f(element, referans hâl) = 0 kJ/mol
- Ters tepkime: ΔH°(ters) = −ΔH°(ileri)
- H₂O(l) → H₂O(g): ΔH° = ΔH°f(g) − ΔH°f(l) = +44,0 kJ/mol
- CaCO₃ → CaO + CO₂ için ΔH° = +178,3 kJ/mol
- CO(g) + ½O₂(g) → CO₂(g) için ΔH° = −283,0 kJ/mol
- N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g) için ΔH° = −92,2 kJ/mol
Sık yapılan hatalar
- Hata: Elementlerin oluşum entalpisinin sıfırdan farklı olduğu sanılır. Oysa referans durumundaki elementler için bu değer tanım gereği sıfırdır.
- Hata: Denklemdeki katsayılar hesapta hiç dikkate alınmaz. Bu durumda sonuç, tepkimenin gerçek entalpi değişimini vermekten çok uzaklaşır.
- Hata: Sıvı su ile su buharının oluşum entalpileri karıştırılır. İki değer arasında yaklaşık kırk dört kJ/mol fark vardır.
- Hata: Ürünlerin toplam entalpisi tepkenerin toplamından çıkarılacağı yerde toplanır. Bu, işaret hatasına yol açar.
- Hata: Ters tepkimenin entalpi değişiminin aynı işaretli olduğu düşünülür. Hâlbuki ters tepkimede işaret mutlaka değişir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hesaba başlamadan önce tepkime denklemini dengeleyin ve katsayıları tam sayıya çevirin
- Oluşum entalpileri sadece bileşikler için anlamlıdır, elementler için sıfır alınır
- Sıvı ve gaz hâli belirtilmeden tablodan değer seçmeyin, faz etiketini mutlaka okuyun
- Toplama işleminde işaretleri unutmayın, ürünlerden tepkener çıkarılır
- Bulunan değerin işaretine bakarak tepkimenin ekzotermik mi endotermik mi olduğunu söyleyin
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması konusunun çözümlü sorularını çöz.