11. SınıfKimya
Denge ve Le Chatelier İlkesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tersinir tepkimeleri ve dengeyi tanımlar.
- Denge sabitini yazar ve yorumlar.
- Le Chatelier ilkesini uygular.
- Dengeye etki eden faktörleri açıklar.
Önemli noktalar
- Katalizör dengeye ulaşma süresini kısaltır, denge konumunu değiştirmez.
- Sıcaklık değişmedikçe K sabittir.
- Denge sabiti ifadesinde saf katı ve sıvılar yer almaz.
- Kimyasal denge dinamiktir: ileri ve geri tepkime hızları eşit, net derişim değişimi sıfırdır.
- Sıcaklık değişimi denge sabitini değiştiren tek etkidir.
- Katalizör denge konumunu değiştirmez, dengeye ulaşma süresini kısaltır.
Formüller ve kurallar
- aA+bB ⇌ cC+dD
- K = [C]^c[D]^d / ([A]^a[B]^b)
- K sadece sıcaklıkla değişir
- Le Chatelier: etkiyi azaltan yöne kayma
- Kc ve Kp ilişkisi: Kp = Kc·(RT)^Δn
- Kc = [C]^c[D]^d / [A]^a[B]^b (katılar ve saf sıvılar ifadeye girmez).
- Kp = Kc(RT)^Δn; Δn = ürünlerin mol sayısı − reaktiflerin mol sayısı.
- Q < K ise denge ürünlere, Q > K ise reaktiflere kayar.
- K yalnızca sıcaklığa bağlıdır; derişim ve basınç değişimleri K'yı değiştirmez.
Sık yapılan hatalar
- Denge sabitine katı ve sıvıları yazmak: Saf katı ve sıvılar ifadeye girmez.
- Katalizörün dengeyi kaydırdığını sanmak: Yalnızca süreyi kısaltır.
- Sıcaklık dışındaki etkilerin K'yı değiştirdiğini düşünmek: Yalnızca sıcaklık K'yı değiştirir.
- Katıları denge sabiti ifadesine yazmak: Katıların ve saf sıvıların derişimi sabit kabul edildiği için Kc ifadesine yazılmaz.
- Yaygın hata 5: Denge ve Le Chatelier İlkesi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Le Chatelier sorularında tepkimenin ekzo/endotermik olduğunu belirle.
- Basınç etkisinde iki taraftaki gaz mol sayılarını karşılaştır.
- K'yı yazarken katsayıları üs olarak kullan.
- Basınç sorularında önce iki tarafın gaz mol sayılarını karşılaştır; az olan tarafa kayma her zaman bu karşılaştırmayla bulunur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Denge ve Le Chatelier İlkesi konusunun çözümlü sorularını çöz.