11. SınıfKimya
Ortalama Tepkime Hızının Hesaplanması ve Hız Denkleminin Belirlenmesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Ortalama tepkime hızını derişim ve zaman verilerinden hesaplar.
- Hız denklemi katsayılarından tepkimenin mertebesini çıkarır.
- Başlangıç hızı yöntemini kullanarak mertebe belirler.
- Hız sabidinin birimini mertebe üzerinden hesaplar.
- Derişim-zaman grafiğinin eğimini yorumlar.
Önemli noktalar
- Hız, birim zamandaki derişim değişimidir ve daima pozitif yazılır.
- Mertebe yalnız deneysel verilerle belirlenir; denklem katsayıları değildir.
- Hız sabidi sıcaklıkla değişir, derişimle değişmez.
- Tek tepkenin derişimi değiştirilmeden mertebe hesaplanamaz.
- Grafiğin eğimi azaldıkça hızın azaldığı anlaşılır.
Formüller ve kurallar
- Ortalama hız: v = −Δ[A] / Δt
- Hız denklemi: v = k · [A]^m · [B]^n
- Toplam mertebe = m + n
- Birim: v için M/s, k için M^(1−n) · s⁻¹
- Birinci mertebe: [A] − zaman grafiği doğrudur
- Katalizör k'yı değiştirmez, yalnız aktivasyon enerjisini düşürür
Sık yapılan hatalar
- Mertebeyi denklemdeki katsayıdan sanmak: Katsayılar ile mertebeler farklıdır; yalnız deneysel veriler mertebeyi verir.
- Hızın işaretini unutmak: Tepken derişimi azaldığından −Δ[A]/Δt kullanılır ki hız pozitif olsun.
- Sabitlerin de değiştiğini varsaymak: Mertebe belirlemede yalnız bir derişim değiştirilir, diğerleri sabit tutulur.
- k'nın derişimle değiştiğini sanmak: Hız sabidi yalnız tepkime cinsi ve sıcaklıkla değişir.
- Yaygın hata 5: Ortalama Tepkime Hızının Hesaplanması ve Hız Denkleminin Belirlenmesi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Veri tablolarında önce hangi derişimin değiştirildiğini bul; oranı o sütundan kur.
- Hız değişimi ile derişim değişimini karıştırma: ikisi de iki kat ise üs 1'dir.
- Grafik sorularında eğimin düzleşmesinin hızın azaldığı anlamına geldiğini hatırla.
- k'nın birimini her zaman formülde yerine koyarak kontrol et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Ortalama Tepkime Hızının Hesaplanması ve Hız Denkleminin Belirlenmesi konusunun çözümlü sorularını çöz.