11. SınıfKimya
Tepkime Hızı ve Etkileyen Faktörler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tepkime hızını tanımlar.
- Çarpışma teorisini açıklar.
- Hızı etkileyen faktörleri sıralar.
- Hız grafiklerini yorumlar.
Önemli noktalar
- Katalizör dengedeki konumu değiştirmez, yalnızca dengeye ulaşma süresini kısaltır.
- Sıcaklık artışı hız sabitini artırır.
- Katı derişimi hız ifadesinde yer almaz.
- Hız sabiti k yalnızca sıcaklığa bağlıdır; derişim değiştikçe hız değişir ama k değişmez.
- Katalizör aktivasyon enerjisini düşürür, denge konumunu değiştirmez.
Formüller ve kurallar
- Hız = Δ[M] / Δt
- Hız sabiti k sıcaklıkla artar
- Katalizör Ea'yı düşürür
- Tanecik boyutu küçüldükçe yüzey alanı artar
- v = k[A]^m[B]^n hız denklemi; m ve n tepkime mertebeleridir ve deneyle belirlenir.
- Sıcaklık 10 °C artırıldığında tepkime hızı yaklaşık 2 kat artar (van 't Hoff kuralı).
Sık yapılan hatalar
- Katalizörün ürün miktarını değiştirdiğini sanmak: Katalizör yalnızca hızı değiştirir.
- Sıcaklığın hız sabitini etkilemediğini düşünmek: Sıcaklık k'yı artırır.
- Katı miktarını derişim gibi kullanmak: Katılar için yüzey alanı önemlidir.
- Tepkime mertebesini denklem katsayılarından almak: Mertebeler hız denkleminden deneyle belirlenir, dengelenmiş denklem katsayılarıyla her zaman aynı olmayabilir.
- Yaygın hata 5: Tepkime Hızı ve Etkileyen Faktörler konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hız grafiklerinde eğimin dikliği hızın büyüklüğünü gösterir.
- Katalizörlü ve katalizörsüz yolları enerji diyagramında karşılaştır.
- Sıcaklık artışı hem hızı hem de çarpışma sayısını artırır.
- Derişim-hız sorularında oranı üstel ifadeye kuvvet olarak yaz: ([A]₂/[A]₁)^m.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Tepkime Hızı ve Etkileyen Faktörler konusunun çözümlü sorularını çöz.