11. SınıfFizik
Basit Makineler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Basit makinelerin ortak özelliklerini açıklar.
- Kaldıraç ve makara sistemlerini analiz eder.
- Eğik düzlemde kuvvet-yol ilişkisini kurar.
- Kuvvetten kazanç ile verim arasındaki ilişkiyi yorumlar.
Önemli noktalar
- Basit makineler işten kazanç sağlamaz; enerjinin korunumu geçerlidir.
- Kuvvetten kazanç varsa yoldan aynı oranda kayıp olur.
- Gerçek makinelerde sürtünme nedeniyle verim %100'ün altındadır.
- Basit makineler iş kazancı sağlamaz; kuvvet kazancı sağlarken yol kaybettirir.
- Palangada kuvvet kazancı, yükü taşıyan ip parçası sayısıyla belirlenir.
Formüller ve kurallar
- Kaldıraç: F₁·d₁ = F₂·d₂
- Sabit makara: F = G
- Hareketli makara: F = G/2
- Eğik düzlem: F = G·h/l
- Verim = (Yapılan iş / Harcanan enerji) × 100
- Verim = faydalı iş / toplam iş · 100; sürtünme varsa verim %100'den küçüktür.
Sık yapılan hatalar
- İşten kazanç beklemek: Basit makineler işten kazanç sağlamaz.
- Hareketli makarayı sabit sanmak: Sabit makara kuvvetten kazanç sağlamaz.
- Eğik düzlemde h ve l'yi karıştırmak: h yükseklik, l eğik yolun uzunluğudur.
- Hareketli makarada ipin çekilme uzunluğunu yükün yükselme miktarıyla aynı sanmak: Kuvvet yarıya iner ama ip iki kat çekilir.
- Yaygın hata 5: Basit Makineler konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Makara sorularında yükü taşıyan ip sayısını say.
- Kaldıraçta moment eşitliğini destek noktasına göre yaz.
- Eğik düzlemde kuvvetten kazanç oranı l/h'dir.
- Kuvvet kazancı istenen sorularda "ne kadar kurtarılan kuvvet, ne kadar kaybedilen yol" ikilisini birlikte düşün.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Basit Makineler konusunun çözümlü sorularını çöz.