Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 11. Sınıf · Kader, İrade ve Sorumluluk
Kader, Allah'ın bütün oluşumları ezelden bilmesi ve her şeyi belirli bir ölçü, hikmet ve plana göre takdir etmesidir. Kaza ise kaderde yazılı olan olayın vakti geldiğinde gerçekleşmesidir. Bu iki kavram birbirinden ayrılmaz: kader bilgi ve plandır, kaza ise olayın gerçekleşmesidir. Kader inancı, insanların geleceğe dair umutsuzluğa kapılmasını engellemek için değil, olayların tesadüfi olmadığını ve her şeyin bir ölçü içinde olduğunu bildirmek için vardır. İslam'a göre insan, bu düzenle uyum içinde yaşaması gereken, karar verebilen bir varlıktır.
Örnek Sorular ve Çözümleri
Örnek Soru 1 kolay
Kader kavramının temel anlamı aşağıdakilerden hangisidir? (11. sınıf)
- A) Allah'ın her şeyi ezelden bilmesi ve planlaması
- B) Geleceğin insan tarafından önceden bilinmesi
- C) Olayların tesadüfen gelişmesi
- D) İnsanın seçim yapamaması
Doğru cevap: A) Allah'ın her şeyi ezelden bilmesi ve planlaması
Kader, Allah'ın her şeyi ezelden bilmesi ve bilgiyle takdir etmesidir; insanın seçim yapamaması anlamına gelmez, aksi hâlde sorumluluk kalmaz.
Örnek Soru 2 orta
Kaza kavramı için doğru ifade hangisidir?
- A) Olayların hiçbir plana bağlı olmaması
- B) Kaderde yazılı olanın zamanında gerçekleşmesi
- C) İnsanın geleceğe dair bilgisi
- D) Yalnızca ibadetleri kapsayan hüküm
Doğru cevap: B) Kaderde yazılı olanın zamanında gerçekleşmesi
Kaza, takdir edilen olayın vakti geldiğinde gerçekleşmesidir; kader bilgi ve plandır, kaza ise bunun gerçekleşmesidir.
Örnek Soru 3 zor
Cebriye'nin insan iradesi hakkındaki görüşü nedir?
- A) İnsanın fiilini iradesiyle seçtiği
- B) İrade sahibi olunduğu
- C) İnsanın iradesinin bulunmadığı
- D) İradenin yalnız ibadette geçerli olduğu
Doğru cevap: C) İnsanın iradesinin bulunmadığı
Cebriye, insanın fiillerinde iradesini kullanamadığını, her şeyin zorla gerçekleştiğini savunur; bu yaklaşım sorumluluğu ortadan kaldırdığı için İslam inancıyla bağdaşmaz.