10. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Kafiye, Redif ve Nazım Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kafiyenin tanımını yapabilir ve kafiyeyi ölçüden ayırt edebilir.
- Redifin ne olduğunu açıklayabilir ve redifin kafiye sayılmadığını gösterebilir.
- Düz, yuvarlak, karma ve zengin redif çeşitlerini örnekleriyle tanıyabilir.
- Sarnıç, girit, münşeid, karınca, muayene ve balad nazım türlerini tanıyabilir.
- Giritin 8 mısra + 4 mısra düzenini açıklayabilir.
- Baladın 4+4+4 düzenini ve AABB kafiye şemasını gösterebilir.
Önemli noktalar
- Kafiye dize sonundaki seslerin uyumudur; redif ise bu uyumu sağlayan ek ya da sözcüktür.
- Redifin kendisi kafiye sayılmaz; bu ayrım kafiye sorularının temelidir.
- Redif çeşitleri düz, yuvarlak, karma ve zengin redif olarak sıralanır.
- Zengin redif birden çok hece içerir; akşam oldu ve vakit oldu buna örnektir.
- Sarnıçta bütün mısraların hem ölçüsü hem kafiye düzeni aynıdır.
- Girit, 8 mısra + 4 mısra düzeninde olup belli sayıda mısradan sonra yeni sarnıca geçer.
- Münşeid mısraları hece sayılarına göre, karınca ise mısra başlarının zincirlenmesine göre adlandırılır.
- Balad, 4+4+4 dizeleri hâlinde ve AABB kafiye şemasıyla yazılır.
Formüller ve kurallar
- Kafiye = dize sonundaki seslerin birbirine uyum sağlaması
- Redif = dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcük · redifin kendisi kafiye sayılmaz
- Redif çeşitleri: düz (geldi, gitti) · yuvarlak (görü, geldi) · karma (düz ve yuvarlak ünlüleri birlikte taşır) · zengin (akşam oldu, vakit oldu)
- Sarnıç = bütün mısraları aynı (hem ölçü hem kafiye düzeni aynı)
- Girit = belli sayıda mısradan sonra yeni sarnıç · 8 mısra + 4 mısra düzeni
- Münşeid = mısraları hece sayılarına göre adlandırılır (8'li münşeid, 11'li münşeid)
- Karınca = her mısra kendisinden sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar (zincirleme)
- Muayene = mısra başlarında mu, ay, ne heceleri nöbetleşe gelir
- Balad = 4+4+4 dizeleri hâlinde, AABB kafiye şeması
Sık yapılan hatalar
- Redifi kafiye olarak göstermek: Redif, kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür ve redifin kendisi kafiye sayılmaz.
- Giriti tek parçalı bir sarnıç gibi okumak: Girit, belli sayıda mısradan sonra yeni bir sarnıcın başladığı 8 mısra + 4 mısra düzenidir.
- Münşeidi karınca ile karıştırmak: Münşeidde mısralar hece sayılarına göre adlandırılır; karıncada her mısra sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar.
- Zengin redifi tek heceli redifle aynı saymak: Zengin redif birden çok hece içerir ve bu yönüyle diğer rediflerden ayrılır.
- Baladın düzenini eksik yazmak: Balad hem 4+4+4 düzeninde hem de AABB kafiye şemasıyla yazılır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kafiyeyi bulurken dize sonundaki sesleri karşılaştır; tekrarlanan ya da yakın ses kafiyedir.
- Redif, kafiyeden sonra gelen ek ya da sözcüktür; kendi sesinle karşılaştırma.
- Redif çeşitini belirlerken önce hece sayısına, sonra içindeki ünlülere bak.
- Nazım türünü tanımak için mısra sayısını ve mısra başlarını birlikte incele.
- Münşeidle karıncayı ayırmak için mısra adına bak: münşeidde ad sayıdan, karıncada zincirden gelir.
- Baladda üçerli grupları ve AABB şemasını birlikte kontrol et; ikisi birlikte geçerlidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Kafiye, Redif ve Nazım Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.