10. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Cümle Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cümleleri yükleminin türüne göre sınıflandırır.
- Cümleleri yapısına göre ayırt eder.
- Yükleminin yerine göre cümleleri tanır.
- Cümleleri anlamına göre değerlendirir.
Önemli noktalar
- Yüklemin türü: fiil / isim
- Yüklemin yeri: kurallı / devrik / eksiltili
- Anlam: olumlu / olumsuz / soru / ünlem
- Yapı: basit / birleşik / sıralı / bağlı
- Yapı değerlendirmesinde yüklem sayısı temel ölçüttür; anlam değerlendirmesinde yargının türü.
Formüller ve kurallar
- Yüklemin türü: fiil / isim
- Yüklemin yeri: kurallı / devrik / eksiltili
- Anlam: olumlu / olumsuz / soru / ünlem
- Yapı: basit / birleşik / sıralı / bağlı
- Anlamına göre cümleler: haber · soru · ünlem · dilek cümlesi
Sık yapılan hatalar
- Fiilimsi olan cümleyi basit sanmak: Fiilimsi varsa cümle birleşiktir.
- Soruyu yalnızca "mı, mi" ile aramak: "Ne, kim, nasıl" gibi soru sözcükleri de soru cümlesi yapar.
- Devrik ile eksiltiliyi karıştırmak: Devrikte yüklem vardır ama sonda değildir; eksiltilide yüklem yoktur.
- Ünlem ile dilek cümlesini karıştırmak: Ünlem ani duygu ve şaşkınlık bildirir; dilek cümlesi istek, temenni ve dilek bildirir.
- Yaygın hata 5: Cümle Türleri konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir cümleyi sınıflandırırken dört ölçütü de ayrı ayrı uygula.
- Fiilimsiyi görünce yapı yönünden "birleşik" işaretle.
- Sıralı cümlede yüklemler virgül/noktalı virgülle, bağlı cümlede bağlaçla ayrılır.
- Soru eki (mi) soru cümlesini, ünlem işareti ünlemi, istek kipi dilek cümlesini işaret eder.
- Yüklem sayısını bulmadan yapı türüne karar verme.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Cümle Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.