10. SınıfTarih

1453-1683 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

1453-1683 döneminin savaşlarını ve siyasi sonuçlarını kronolojik olarak yerleştirebilmek
Farklı cephelerdeki mücadelelerin devletin gücünü nasıl etkilediğini karşılaştırabilmek
Kanuni döneminden Köprülü dönemine kadar yön değişikliğini açıklayabilmek
Deniz savaşları ile kara savaşlarının amaç farklılığını değerlendirebilmek
1683 yılının bu dönem için bir dönüm noktası olma nedenini tartışabilmek

1453’te İstanbul’un fethiyle Bizans siyasi olarak sona ermiş, devletin iki kıtadaki konumu güçlenmiştir.
1514 Çaldıran Savaşı, Safevilerle arasındaki sınırın çizilmesinde ve sonraki doğu siyasetinin çerçevesinin oluşmasında belirleyici olmuştur.
1526 Mohaç Savaşı ile 1683’teki ikinci Mohaç Savaşı aynı cephede yapılmış olsa da sonuçları tamamen farklıdır.
Kanuni döneminde 1529 Viyana kuşatması, devletin Avrupa içindeki etkisini görünür kılmış; 1566 Sigetvar kuşatması sırasında Kanuni vefat etmiştir.
1571’deki İnebahtı yenilgisi deniz üstünlüğünün kaybıyla, aynı yıl Kıbrıs’ın fethi ise doğu Akdeniz’de konumun güçlenmesiyle sonuçlanmıştır.
Köprülü döneminde yürütülen Ocak ve Morea savaşları, kriz koşullarında bile alınan toprakların uzun süreli olduğunu göstermiştir.

Genişleme siyaseti = fetih + toprak + kalıcı düzen kurma
Savunma siyaseti = elde edilen toprakları koruma
Çaldıran = doğu sınırının çizilmesi
1526 Mohaç = Orta Avrupa’da hâkimiyet
1683 Mohaç = Orta Avrupa’da büyük toprak kaybı
1571 İnebahtı = deniz üstünlüğünün kaybı; 1571 Kıbrıs = doğu Akdeniz’de konumun güçlenmesi

İki Mohaç Savaşı’nı tek bir olay gibi görmek: 1526 ve 1683 tarihli Mohaç savaşları farklı dönemlerde ve farklı sonuçlarla yapılmıştır. 1526’da geniş topraklar kazanılırken 1683’te büyük toprak kaybı yaşanmıştır; bu ayrım gözden kaçırılmamalıdır.
Çaldıran Savaşı’nın cephesini karıştırmak: Çaldıran Savağı doğu cephesinde, Safevilerle yapılmıştır ve sınırın çizilmesinde belirleyici olmuştur. Bu savaşı batı cephesi savaşları arasında göstermek yanlış bir yerleştirmedir.
1571 yılındaki iki gelişmeyi aynı sonuçla değerlendirmek: İnebahtı yenilgisi deniz üstünlüğünün kaybıyla, Kıbrıs’ın fethi ise doğu Akdeniz’de konumun güçlenmesiyle sonuçlanmıştır. Aynı yıl olmaları aynı sonucu doğurmaz.
Kanuni’nin vefatının yerini ve nedenini karıştırmak: Kanuni Sultan Süleyman, 1566’daki Sigetvar kuşatması sırasında vefat etmiştir. Vefatın başka bir kuşatma ya da savaşta gerçekleştiğini söylemek tarihsel olarak hatalıdır.
Dönemi yalnız genişleme ya da yalnız savunma olarak tanımlamak: Bu dönemde hem toprak kazanılan hem de toprak kaybedilen savaşlar yaşanmıştır. Önceki dönemin genişleme siyaseti ile sonraki dönemin savunma ağırlıklı siyaseti arasında bir yön değişikliği vardır.

Savaşları yalnız adıyla değil; yılı, cephesi ve sonucuyla birlikte tablo hâline getir.
1526 ile 1683 tarihlerini karıştırmamaya özen göster; aynı adı taşımaları sınavda tuzak oluşturabilir.
Yıl sorularında seçeneklerde yıl bulunacağını unutma; 1514, 1526, 1571 ve 1683 sık karıştırılır.
Doğu, batı ve deniz cephelerini ayrı ayrı takip et; aynı dönemde birden fazla cephede savaş yürütülmüştür.
Köprülü dönemini iç karışıklıkların ardından gelen toparlanma dönemi olarak hatırla.
Bir savaşın sonucunu askerî, siyasi ve uzun vadeli olmak üzere üç başlıkta değerlendir.