Pis Su ve Yağmur Suyu

Konu Anlatımı

Pis Su ve Yağmur Suyu

Pis Su ve Yağmur Suyu, Sıhhi Tesisat dersi kapsamındaki Atık Su Tesisatı ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Pis su kanalizasyona, yağmur suyu ayrı hatta gider.
• Koku kilidi (sifon) gaz geçişini engeller.
• Havalandırma borusu basınç dengesini sağlar.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

1. Pis Su ve Yağmur Suyu Ayrımı

Yağmur suları ile kullanım atık suyu aynı hatta toplanmaz. Pis su lavabo, wc, bulaşık makinesi gibi noktalardan toplanarak kanalizasyona verilir; yağmur suyu çatı ve avlu toplama havuzlarından toplanıp ayrı hatta veya yağmur suyu şebekesine gider. Birleştirme, yağışlı dönemde kanalizasyonun kapasitesini aşmasına ve geri taşmaya yol açar.

Atık su hattı eğimle akar; eğim genellikle %2 (metrede 2 cm) civarındadır. Yeterli eğim yoksa katı madde çöker ve hat tıkanır, fazla eğimde ise akış sıvıyı hızla geçirir, geride katılar kalır. Bu yüzden çap ile eğim birlikte seçilir.

2. Koku Kilidi ve Sifonlar

Koku kilidi (sifon), kanalizasyon gazının tesisata geri gelmesini engeller. P, S, U ve şişirme (rüzgâr) tipleri bulunur; lavabo ve banyo için P tipi, duş için özel tipler tercih edilir. Sifondaki su seviyesi zamanla buharlaşabilir, kullanılmayan atık hattında kilit kuruyup gaz kaçırır.

3. Çatı ve Yağmur Suyu Toplama

Çatı olukları, iniş boruları ve rögar bağlantıları dikkatle kurulur. Saçak altı veya bodrum sacları içeriye su alırsa sızdırmazlık yenilenir. Yağmur suyu hattına yabancı atık atılmaz; yaprak ve çamur için süzgeç (lineer veya kum yakalayıcı) konur.

4. Sınav ve Atölye Odaklı Değerlendirme

Sınavda hat ayrımı, eğim değeri ve koku kilidinin görevi sık sorulur. Sahada koku şikâyetinin kaynağında önce sifon su seviyesi, sonra kuru kalan hatlar, en son havalandırma bacasının tıkanıklığı kontrol edilir.

Uygulama Senaryosu: Atık Hattı Eğim Kontrolü

Çıkıştan geriye doğru ölçüm yapılır; eğim yetersizse katı madde birikir, fazlaysa su hızlı akıp arkada katı bırakır. Her metredeki yükseklik farkı lazer seviyeyle kontrol edilip tutanağa geçirilir.

Sık karşılaşılan hata, havalandırma bacasının ihmal edilmesidir. Bacanın olmaması sifonları çeker ve koku katlara taşınır.

Karşılaştırma: Hattın İki Bölümü

• Pis su: lavabo, tuvalet ve mutfaktan gelen atık; yatay akış esastır.
• Yağmur suyu: çatı ve avlu; ani debi için dikey iniş tercih edilir.

İki hat ayrı yürütülür; birleştiği yerde geri tepme riski ayrıca değerlendirilir.

Uygulama: Pis Su ve Yağmur Suyu Ayırımı

Pis su hattı, lavabo ve tuvalet atıklarını toplar; bu hatta su kapanı (P bükümü) bulunur. Kapan, atık kokusunun bina içine dönmesini engeller ve periyodik olarak kontrol edilmelidir.

Yağmur suyu iniş boruları ayrı hatta bağlanır. İki hat birleştirilirse şiddetli yağışta pis su taşkını riski artar ve arıtma yükü gereksiz yere büyür.

Atık su bacasının havalanması zorunludur; havalanma sağlanmazsa su kapanlarındaki su çekilir ve kokular binaya geri döner.

Karşılaştırma: Yağmur Suyu Hattı ile Pis Su Hattı

Yağmur suyu temizdir ve yağışa bağlı akış gösterir; pis su sürekli ve kirli akar. İkisinin bağlantı çapı ve havalanma ihtiyacı da bu farklılığa göre belirlenir.

Sık yapılan hata: Temizlik amacıyla lavabo giderinin doğrudan kovaya bağlanması. Bu bağlantı, su kapanını atlayarak kokuyu içeri taşır; mutlaka uygun kapan üzerinden yapılmalıdır.

Ne Öğreneceğiz

Sıhhi Tesisat dersi kapsamında Pis Su ve Yağmur Suyu konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Pis Su ve Yağmur Suyu ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Pis Su ve Yağmur Suyu konusunun Sıhhi Tesisat dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Pis su kanalizasyona, yağmur suyu ayrı hatta gider.
• Koku kilidi (sifon) gaz geçişini engeller.
• Havalandırma borusu basınç dengesini sağlar.
• Eğim yetersizse katılar çöker ve tıkanma olur; eğim fazlaysa sıvı hızla akıp katıları geride bırakır.
• Kullanılmayan atık hattında sifon suyu buharlaşır, gaz sızıntısı için periyodik su ilavesi gerekir.
• Temizlik bacası olmayan hatlarda tıkanıklık açmak için duvar kırılır.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Pis su kanalizasyona, yağmur suyu ayrı hatta gider.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Eğimli hatta tıkanıklık açma erişimi için hangi eleman nereye konur?

1. Adım 1: Tıkanıklık çoğunlukla dönüş ve çap daralması noktalarında olur.
2. Adım 2: Bu noktalara temizlik bacası yerleştirilir.
3. Adım 3: Bacak, bodrum veya şaşıfta erişilebilir tutulur.

Sonuç/cevap: Cevap: Tıkanaklığa yatkın dönüş ve daralma noktalarına erişilebilir temizlik bacası konur.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Pis Su ve Yağmur Suyu - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Karşılaştırma Tablosu

Özet

Pis Su ve Yağmur Suyu, Sıhhi Tesisat dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Pis su kanalizasyona, yağmur suyu ayrı hatta gider. Koku kilidi (sifon) gaz geçişini engeller. Havalandırma borusu basınç dengesini sağlar. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Konut atık su sisteminde eğimin önemini açıkla. Eğim yetersiz ve fazla olduğu durumları karşılaştır, ardından koku kilidi ile temizlik bacasının görevlerini yaz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: tipik eğimin %2, yani metrede 2 cm olduğunun yazılması 3 puan; eğim yetersizse katıların çöküp tıkanma oluşturduğunun 3 puan; eğim fazlaysa sıvının hızla akıp katıları geride bıraktığının 3 puan; koku kilidinin su bariyeri kurduğunun 2 puan; temizlik bacası olmayan hatlarda duvar kırılacağının 2 puan; düzenli anlatım 2 puan.