10. SınıfTekstil Teknolojisi
Randıman ve Fire Kontrolü — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Açıklar, randıman ve fire kavramlarını tanımlar ve teorik üretim ile gerçek üretim arasındaki ilişkiyi belirtir.
- Hesaplar, saatlik teorik üretimi tezgâh hızı ile vardiya süresinden bulur ve randıman yüzdesini hesaplar.
- Hesaplar, fire miktarını hem metre hem kilogram cinsinden bulur ve fire oranını yüzde olarak hesaplar.
- Uygular, duruş ve planlama kaybını vardiya süresinden ayırarak net üretken süreyi ve vardiya kapasitesini hesaplar.
- Uygular, fire kaynaklarını sınıflandırır ve fire azaltma önlemlerini fire türüne göre seçer.
Önemli noktalar
- Randıman, gerçek üretimin teorik üretime oranıdır; %100 randıman yalnızca duruş ve fire olmadığı durumda mümkündür.
- Teorik üretim, tezgâh hızı ile çalışma süresinin çarpımıdır ve hiçbir kayıp varsayılmaz.
- Fire oranının paydası teorik üretimdir; net üretime bölmek oranı olduğundan büyük gösterir.
- Fire hem metre hem kilogram cinsinden izlenmelidir; kilogram değeri gramaj değişiminde daha anlamlıdır.
- Duruş kaybı vardiya süresinin en büyük tek kalemidir ve randımanı doğrudan düşürür.
- Fire kaynakları dört ana başlıkta toplanır: iplik, tezgâh, operatör ve ölçüm hatası.
- Kopuk sayısı 100 metre iplik başına normalize edilerek raporlanır; ham kopuk adedi karşılaştırma için kullanılmaz.
- Günlük fire kaydı, haftalık bakıştan çok daha değerlidir; çünkü firein hangi vardiyada çıktığı ancak günlük kayıtla bulunur.
Formüller ve kurallar
- Teorik üretim = tezgâh hızı (m/dk) × çalışma süresi (dk)
- Net üretim = teorik üretim × randıman katsayısı
- Randıman (%) = gerçek üretim ÷ teorik üretim × 100
- Fire miktarı = teorik üretim − net üretim
- Fire oranı (%) = fire miktarı ÷ teorik üretim × 100
- Fire kütlesi = fire miktarı (m) × makara gramajı (kg/m)
- Net üretken süre = vardiya süresi − duruş ve planlama kaybı
- Vardiya kapasitesi = net üretken süre × tezgâh hızı
- Kopuk sayısı = ölçülen uzunluk içindeki kopuk adedi ÷ (uzunluk ÷ 100)
Sık yapılan hatalar
- Randımanı net üretim üzerinden okumak: Randıman teorik üretime göre hesaplanır; net üretimin kendisi randımandır ve tekrar oranlanmamalıdır.
- Fire oranının paydasını net üretim yapmak: Payda teorik üretimdir; net üretime bölmek fire oranını olduğundan büyük gösterir.
- Fireyi yalnız metre cinsinden izlemek: Gramaj değiştiğinde aynı metrekare çok farklı fire kütlesine karşılık gelir; kilogram değeri de izlenmelidir.
- Duruş kaybını vardiya süresine hiç yansıtmamak: Kapasite planı yapılırken duruş eklenmezse plan gerçekleşmez ve fire yanlış hesaplanır.
- Kopuk adedini uzunlukla bölmeden raporlamak: Farklı uzunluktaki iki lot karşılaştırılamaz; kopuk sayısı 100 m'ye normalize edilmelidir.
- Makara gramajını fire hesabında kullanmamak: Metre cinsinden fire kilogram karşılığına çevrilemez; gramaj bilinmezse fire kütlesi bulunamaz.
- Fire kaydını haftalık tutmak: Haftalık kayıtta hangi vardiyada fire çıktığı bulunamaz; kök nedene inilemez.
- Randımanı tek başına başarı ölçütü saymak: Randıman yüksek ama gramaj sapması varsa ürün reddedilir; kalite ölçütleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Her vardiya başında saat sayacını ve metre sayacını sıfırla; vardiya ortasında ölçüm almak yanlış fire hesabı üretir.
- Teorik üretimi kâğıtta önce hesapla, sonra gerçek sayacı oku; ikisi arasındaki farkın gerekçesini yaz.
- Fire kaydına kök neden sütunu ekle; sütun boş kalan kayıt hiçbir şey öğretmez.
- Gramaj ölçümünü fire hesabından önce yap; gramaj değişince fire kütlesi de değişir.
- En çok fire çıkan üç maddeyi ayda bir listele, öncelik sırasını bu listeye göre kur.
- Kopuk sayısını vardiya sonunda değil, parti bitiminde ölç; uzun partilerde ortalama kaybolur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.