10. SınıfTekstil Teknolojisi
Kumaş Büküm Açısı Sayımı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Büküm açısının tanımını ve iplik yapısındaki yerini açıklar
- Mikroskopta büküm açısını sayma yöntemini adım adım uygular
- Bükümün yönünü ve büküm yönünün kumaş yüzeyine etkisini belirler
- Farklı lif türlerinin büküm açısı değerlerini karşılaştırır
- Sayım hatalarının nedenlerini tanır ve tekrarlanabilir kayıt tutar
Önemli noktalar
- Büküm açısı, ipliğin lifli kısmının merkez eksenden sapma miktarı olarak tanımlanır
- Açı büyüdükçe iplik sertleşir, mukavemeti artar ve esnekliği azalır
- Büküm yönü atkı yönüne göre saat yönünde ya da ters yönünde olarak tanımlanır
- Mikroskopta göz hizası iplik eksenine dik tutulmalıdır
- Tek ölçüm sonuç vermediği için birden çok sayım yapılıp ortalaması alınmalıdır
- Sayımdan önce numune gevşetilmeden düz bir zemine yerleştirilmelidir
- Aynı iplik numarasında büküm arttıkça incelme çekmesi de artar
- Büküm değeri dokuma parametreleriyle birlikte planlanmalıdır
Formüller ve kurallar
- Ortalama büküm açısı = Okunan açıların toplamı / Ölçüm sayısı
- Açı sapması = En yüksek açı - En düşük açı
- Büküm artış yüzdesi = (Yeni açı - Eski açı) / Eski açı x 100
- İncelme çekmesi = (Başlangıç boyu - Çekilmiş boy) / Başlangıç boyu x 100
- Sertlik derecesi = (Yüksek açı - Düşük açı) / Düşük açı x 100
- Metre başına büküm sayısı = Toplam büküm sayısı / İplik uzunluğu
Sık yapılan hatalar
- Hata: Göz hizasını iplik eksenine dik tutmamak. Eğik bakış açısı, liflerin sapma miktarını olduğundan büyük ya da küçük göstererek ölçüm hatasına yol açar.
- Hata: Yalnızca tek bir noktadan ölçüm yapmak. Tek ölçüm iplik boyunca değişebilen yapıyı yansıtmaz, birden çok sayım alınmalıdır.
- Hata: Numuneyi gevşek bırakıp ölçmek. Gevşek numune liflerin gerçek konumunu korumaz, sayım uydurma değer üretir.
- Hata: Büküm açısını iplik numarasından bağımsız değerlendirmek. Aynı numarada bile açı değişebilir, her iki değer birlikte okunmalıdır.
- Yaygın hata 5: Kumaş Büküm Açısı Sayımı konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sayım öncesi mikroskop aydınlatmasını ayarlayın, lif sınırları net görülmediğinde okuma güvenilmez olur
- Aynı iplikten üst üste iki okuma yapıp farkı not etmek, kişisel okuma eğilimini kontrol etmenizi sağlar
- Ölçüm sonuçlarını iplik numarası ve büküm yönüyle birlikte kaydedin, karşılaştırma ancak bu şekilde anlamlı olur
- Sayım yaparken kumaşı değil mümkünse tek ipliği incelemek, sonucun daha net okunmasını sağlar
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.