10. SınıfEndüstriyel Otomasyon Teknolojileri

Algılayıcı Seçimi ve Teknik Kriter — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Algılayıcı seçiminde ölçüm aralığını ölçülen değerle uyumlu olacak biçimde belirler.
Doğruluk, çözünürlük ve histerezis özelliklerini karşılaştırarak yorumlar.
Sıcaklık, nem ve koruma sınıfı koşullarını seçim ölçütü olarak değerlendirir.
Çıkış sinyal tipi ile kumanda cihazı girişini birbirine uygun hale getirir.
Seçim sonrası deneme ve kabul ölçütlerini uygulayarak devreye alma yapar.

Ölçüm aralığının üst sınırı ölçülen değerden büyük olmalıdır; taşma durumunda çıkış doygunlaşır.
Doğruluk, ölçülen değerin gerçek değere yakınlık derecesidir ve çoğunlukla tam ölçeğin yüzdesi olarak verilir.
Çözünürlük, algılayıcının gösterebileceği en küçük değişimdir; gereğinden ince seçim gürültüyü büyütür.
Çalışma sıcaklığı ve nem aralığı, ortam koşullarını kapsayacak biçimde seçilmelidir.
Bağlantı tipi ve çıkış sinyali, kumanda cihazının giriş yapısıyla uyumlu olmalıdır.
Dijital çıkışlı algılayıcılarda en az anlamlı bit değeri çözünürlüğü belirler.
Yanıt süresi, ölçülen değerin hızla değiştiği süreçlerde belirleyici bir ölçüt olur.

Ölçüm aralığı, ölçülmesi beklenen değerin alt ve üst sınırını kapsayacak biçimde seçilir.
Doğruluk yüzdesi = (en büyük hata payı / tam ölçek değeri) x 100 olarak hesaplanır.
Çözünürlük, algılayıcının gösterebileceği en küçük değer değişimi olarak tanımlanır.
Dijital çıkışlı algılayıcıda farklı seviye sayısı = 2 üzeri bit sayısı; 8 bit 256 seviye verir.
En az anlamlı bit değeri = ölçüm aralığı / (2 üzeri bit sayısı eksi 1).
Analog çıkış gerilimi = (ölçülen değer / tam ölçek değeri) x çıkış üst sınırı.
4-20 mA çıkışta ölçek değeri = (akım eksi 4 mA) / 16 mA x 100 yüzde.
Koruma sınıfında ilk rakam toz, ikinci rakam suya karşı dayanımı gösterir.

Ölçüm aralığını ölçülen değere eşit seçmek: Aralığın üst sınırı ölçülen değere denk gelirse küçük bir aşımda taşma olur ve çıkış doygunlaşır. Bu yüzden üst sınır ölçülen değerden belirgin biçimde büyük seçilmelidir.
Çözünürlüğü gereğinden ince seçmek: Ortamdaki gürültü, algılayıcının gösterebileceği en küçük değişimden büyükse okuma sürekli dalgalanır. Aşırı çözünürlük ölçümü anlamsızlaştırır ve veri karar için kullanılamaz.
Doğruluk ile çözünürlüğü aynı kavram saymak: Doğruluk okumanın gerçek değere yakınlığı, çözünürlük ise iki kademe arasındaki en küçük farktır. Biri diğerini sağlamaz, ikisi birlikte değerlendirilmelidir.
Çıkış sinyal tipini kumanda girişine bakmadan seçmek: Akım çıkışı olan bir algılayıcı gerilim girişine bağlanırsa giriş kartı zarar görebilir. Çıkış tipi, kumanda cihazının şemasıyla mutlaka karşılaştırılmalıdır.
Koruma sınıfını önemsememek: Tozlu ve nemli ortamda yetersiz koruma sınıfına sahip bir algılayıcı kısa sürede arızalanır. Sık saha müdahalesi gerektirir ve ölçüm sürekliliği bozulur.
Histerezisi yok saymak: Titreşimli ortamda sınır değeri çevresinde salınan bir algılayıcı gereksiz anahtarlama üretir. Histerezis değeri, seçimde özellikle kontak çıkışlarında dikkate alınmalıdır.

Seçime ölçülecek büyüklüğü ve beklenen değer aralığını yazarak başlayın, teknik özelliklere sonra geçin.
Katalogdaki doğruluk değerinin tam ölçeğe mi yoksa okuma aralığına mı göre verildiğini mutlaka kontrol edin.
Kablolama mesafesi uzadıkça gerilim düşümünü hesaplayın; uzun hatlarda akım çıkışı tercih edilir.
Seçilen algılayıcının aynı seriden yedeğini sisteme ekleyin, arıza süresini böylece kısaltın.
Devreye alma sonrası sıfır ve tam ölçek noktalarında deneme yapıp sapmayı bir kütüğe kaydedin.
Aynı ortamda çalışan algılayıcıların gövde malzemesini ve montaj sıkılığını da karşılaştırın.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.