CAD/CAM ve G-Kod Arayüzü

Konu Anlatımı

CAD/CAM ve G-Kod Arayüzü

Bilgisayarlı tezgâhta çizim ile üretim arasındaki köprü, CAD ve CAM bölümlerinin aynı dosyada birleşmesidir. CAD bölümü parçanın geometrisini üç boyutlu bir model olarak kurar; CAM bölümü bu modele malzeme, takım ve işlem bilgisini ekleyerek takım yolunu çıkarır. Model verisi ancak bir post işlemcisi üzerinden geçtiğinde kontrol ünitesinin anladığı G-kod biçimine dönüşür.

Post işlemcisi, tezgâhın markasına ve eksen düzenine göre değişen bir çeviri katmanıdır. Aynı takım yolu iki farklı tezgâhta iki farklı satır düzenine sahip olabilir. Bu nedenle bir tezgâh için doğrulanan program başka bir tezgâhta doğrudan çalıştırılamaz; doğru post işlemcisini seçmek program hazırlığının ilk adımıdır.

1. Ne Öğreneceğiz ve Ön Bilgi

Bu konuda modelden G-koda giden yolun her adımını, program başlığında yer alan kimlik satırlarını ve yorum satırlarının üretim kaydındaki rolünü öğreneceksiniz. Ön bilgi olarak G-kod harflerinin eksen ve takım bilgisi taşıdığını, M kodlarının ise makine işlevlerini verdiğini biliyor olmanız beklenir.

Yorum satırı hiçbir kesim yapmaz; yalnızca parçaya ilişkin bilgiyi programın içinde taşır. Yorum satırı parantez açılışıyla başlar ve parantez kapanışıyla biter. Bu satırlar silinse bile program çalışır, ancak üretim kaydı ile hata izi kaybolur. Bu yüzden yorum satırı boşa bırakılmaz; parça numarası, ölçüler ve uyarılar buraya yazılır.

2. Temel Kavramlar ve Sınıflandırma

Program başlığı, programın hangi parçaya ait olduğunu ve kim tarafından hazırlandığını belirten satırlardır. Program numarası, operatör numarası ve takım bilgisi bu başlıkta yer alır. Bazı kontrol ünitelerinde başlığın son satırında programın toplam satır sayısı da bildirilir; bu sayı, eksik bir dosyada aktarım olup bitmediğini anlamak için kullanılır.

G-kodda her satır tek bir hareketi tanımlar. Aynı satıra birden fazla hareket yazılmaz, iki hareket için iki ayrı satır kullanılır. Bu kural programın denetimini kolaylaştırır ve hatanın yerini tek satıra indirir. Takım değiştirme satırı ise bir hareket değildir; o satır yalnızca hangi takımın bir sonraki işlemde kullanılacağını bildirir.

• Geometri bölümü: parçanın kontur ve yüzey bilgisini taşır, üretim bilgisi içermez.
• Üretim bölümü: malzeme, takım, kesim hızı ve ilerleme değerlerini taşır.
• Simülasyon bölümü: takım yolunun çarpışma denetimini yapıldığı yerdir.

3. Basit Örnek ve Adım Adım Çözüm

Bir parçanın dış çevresi frezlenmek istendiğinde CAM tarafında önce takım seçilir, sonra malzeme atanır ve kesim hızı ile ilerleme değerleri girilir. Takım yolu oluşturulduktan sonra simülasyon çalıştırılır; çarpışma varsa yol geri çekilip yeniden hesaplanır. Son adımda post işlemci seçilir ve G-kod dosyası diske yazılır.

Program başlığı parçanın adını, program numarasını, operatör numarasını, kullanılan takımın kodunu ve toplam satır sayısını taşıyabilir. Bu başlık, program klasöründe onlarca dosya varken doğru programın açılmasını sağlar. Başlıkta hatalı parça numarası yazılırsa üretim kaydı yanlış parçaya bağlanır ve hata sonradan bulunması zorlaşır.

4. İleri Örnek ve Saha Uygulaması

Saha uygulamasında en sık görülen hata, programın doğru post işlemcisiyle üretilmemiş olmasıdır. Bu durumda G-kod satırları anlamlı görünür, ancak eksen adları veya hareket biçimi tezgâhın diline uymaz. Belirti, programın ilk satırında hata vermesi ya da eksenlerin beklenmedik yönde hareket etmesidir.

İkinci sık hata, takım uzunluğu telaflama payının programda hesaba katılmamasıdır. Frez tezgâhında takım boyu, parçanın üst yüzeyinden parmak ucuna kadar olan mesafeden uzun olmalıdır. Bu pay programda tanımlanmazsa takım parçaya çarpar; hem takım hem de iş parçası zarar görür.

5. Karşılaştırma Tablosu ve Denetim

Denetimde yapılacak ilk iş, program baştan sona satır satır okunmaktır. Okuma sırasında satır numarasına, kullanılan takıma, gidilen koordinatlara ve açıklama sütununa göz atılır. Aynı iş için bu gözden geçirme her seferinde tekrarlanır; tek seferlik bir kontrol yeterli sayılmaz.

Aşağıdaki tablo, modelleme ile üretim bilgisinin hangi aşamada devreye girdiğini gösterir. Karıştırılan iki kavramın sınırı burada netleşir.

6. Sık Yapılan Hatalar, Özet ve Kendini Dene

En sık hata, yorum satırını hareket satırı sanmak ve parantez içine yazılan bilgiyi tezgâha göndermektir. İkinci sık hata, program başlığındaki parça numarası ile üretim kaydını birbirine karıştırmaktır. Üçüncü hata ise aynı satıra iki hareket yazmaktır; bu yazım denetimde hemen görülür.

Özetle CAD geometriyi, CAM üretim bilgisini, post işlemcisi ise tezgâh dilini ekler. G-kodda her satır tek hareket taşır, yorum satırları hiçbir kesim yapmaz. Program başlığı parçanın kimliğini yazar, denetim ise program baştan sona okunarak yapılır.