10. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi
Dişli Çark Geometrisi ve Tasarım Hesapları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tanımlar: modül, diş sayısı, diş boyu ve giy kavramlarını açıklar.
- Hesaplar: Modül, diş sayısı ve daire çapları arasındaki ilişkiyi uygular.
- Hesaplar: Diş boyu, taban ve tepe yarıçaplarını verilerden hesaplar.
- Karşılaştırır: Aynı çapta farklı modül seçeneklerini gerekçesiyle değerlendirir.
- Denetler: Dişli çiftin giy değerini profile açısı üzerinden kontrol eder.
Önemli noktalar
- Modül, daire çapının diş sayısına bölümüdür.
- Modül diş kalınlığını ve diş aralığını belirler.
- Dış daire çapı modül ile diş sayısının çarpımıdır.
- Toplam diş boyu modülün 2,25 katıdır.
- 1,25 modül diş ekleme yüksekliğine karşılık gelir.
- Düz profilde alt sınır 20, kaydırmalı profilde 17 diştir.
- Giy, dişler arasındaki zorunlu boşluktur.
Formüller ve kurallar
- Modül bağıntısı: m = d / z (mm cinsinden)
- Dış daire çapı bağıntısı: d = m · z (mm cinsinden)
- Toplam diş boyu: h = 2,25 · m
- Diş ekleme yüksekliği: ha = 1,25 · m
- Diş kök yüksekliği: hf = 1,25 · m
- Taban dairesi çapı: db = m · (z − 2,5)
- Tepe dairesi çapı: da = m · (z + 2)
- Normal giy bağıntısı: jn = jt · cos α
Sık yapılan hatalar
- Hata: Modül ile diş sayısını birbirine karıştırmak. Doğrusu: Modül çapın diş sayısına bölümüdür.
- Hata: Diş sayısını alt sınırın altına indirmek. Doğrusu: Kaydırmalı profilde 17, düz profilde 20 diş alt sınırdır.
- Hata: Toplam diş boyunu 1,25 modül almak. Doğrusu: Toplam diş boyu 2,25 modüldür.
- Hata: Giy miktarını tasarımda hiç hesaba katmamak. Doğrusu: Giy dişler arasındaki zorunlu boşluktur.
- Hata: Konik dişlilerde modülü teğet düzlemde ölçmek. Doğrusu: Modül düz kesitte ölçülür.
- Hata: Her koşulda en büyük modülü seçmek. Doğrusu: Büyük modül çap ve ağırlığı artırır; küçük yükte küçük modül daha ekonomiktir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Modülü seçerken iletme gücünden yola çık; sonra diş sayısını ondan türet.
- Boyut sırasını doğrulamak en hızlı hatadır: kök, dış, tepe sırayı küçükten büyüğe gider.
- Diş sayısı sınırını çizim öncesi kontrol et, sonradan değiştirmek pahalıdır.
- Giy değerini profil açısıyla birlikte yaz; açısız giy eksik bilgidir.
- Konik dişlilerde modülün düz kesitte ölçüldüğünü çizime not düş.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.