10. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi

Koordinat Sistemi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Dik koordinat sisteminde eksen ve yön kuralını torna ve freze açısından açıklar.
Mutlak (G90) ile artımlı (G91) programlamayı karşılaştırır ve dönüşüm yapar.
Makine sıfırı, iş parçası sıfırı ve G54-G59 iş parçası koordinat sistemlerini tanımlar.
İki nokta arasındaki mesafeyi koordinat farklarından hesaplar.
Takım uzunluğu ve yarıçap ofsetlerinin koordinat sistemine etkisini açıklar.

Artı eksen yönü, takım ile tezgâh sabit parçası arasındaki mesafenin arttığı yöndür; tornada artı X merkezden dışarıdır.
Torna programında X daima çap değeridir; yarıçap yazılmak istenirse yarıya bölünür.
G91 ile yazılan rota dönüş tamamlanğında başlangıç noktasına döner; artımlar toplamının sıfır olması gerekir.
G54-G59, iş parçası sıfır noktalarını saklar; makine sıfırı ile iş sıfırı arasındaki fark ofset olarak girilir.
Takım uzunluk ofseti uygulanmadan Z hareketi verilmez; aksi hâlde takım veya ayna çarpışır.
Yarıçap telafisi yalnız kesme düzleminde (G17, G18 veya G19) açılır ve yol bitiminde G40 ile kapatılır.
İş sıfırı genellikle parçanın ölçüsel olarak en önemli köşesi ya da aks kesişimine konur; ölçüler buradan okunur.

İki nokta arası mesafe: L = √((x₂ − x₁)² + (y₂ − y₁)²)
Mutlak konum (G90): koordinat daima iş parçası sıfırına göredir
Artımlı konum (G91): koordinat bir önceki noktaya göredir ve turun sonunda toplam sıfırlanır
Tornada X değeri çaptır; yarıçap programlanacaksa X / 2 yazılır
45° pah payı: boy payı = pah ölçüsü, çap payı = 2 × pah ölçüsü
Takım uzunluğu ofseti: G43 H__ ile uygulanır, G49 ile iptal edilir
İş parçası koordinat sistemleri: G54-G59 ile altı ayrı sıfır noktası tanımlanır

G90 ile G91'i karıştırmak: G91 modda unutulan dönüş, sonraki bütün koordinatları şaşırtır; mod her blokta kontrol edilmelidir.
Tornada yarıçapı çap olarak programlamak: X ekseninde değer daima çaptır; X18 ile X36 arasında iki kat fark vardır.
Artı X yönünü merkeze doğru sanmak: Artı X, merkezden dışarıdır; yön ters bilinirse parça ölçüsü ters tarafa gider.
G43 ofseti olmadan Z ekseninde inmek: Takım uzunlukları hesaba katılmazsa takım veya ayna çarpışır, takır sesi duyulduğunda durdurma yetmez.
İş sıfırını rastgele seçmek: Sıfır, ölçülerin dayandığı noktadır; keyfi seçimde bütün ölçüler kayar ve toleranslar tutmaz.

Her soruda önce sıfır noktasını bul, sonra ölçüm yönünü (çap mı boy mu) doğrula, en son sayıyı işle.
Artımlı yolda toplamın sıfır olması gerektiğini hatırla; kapanmayan rota hata demektir.
G90 ve G91'i tek cümlede ezberle: G90 sıfıra göre, G91 bir önceki noktaya göre.
Pitagor sorularında önce kareleri yaz, sonra topla; karekök adımını atlarsa sonuç eksik kalır.
Pah sorularında çap payının iki katı olduğunu kullan; 45° görünüşte bu oran hiç değişmez.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.