10. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi
Mil Tasarımı ve Rulman Ömrü Hesabı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tanımlar: statik, dinamik yük ve eşdeğer yük kavramlarını açıklar.
- Hesaplar: Rulman yükünü iki noktalı yük düzeniyle toplar.
- Hesaplar: Rulman ömrünü çalışma yükü ve hız kapasitesinden hesaplar.
- Hesaplar: Mil çapını burulma gerilmesinden ve burulma momentinden yararlanarak seçer.
- Karşılaştırır: Bilyalı ve makaralı rulmanların ömür üslü bakımından farkını tartışır.
Önemli noktalar
- Statik yük dönmeyen, dinamik yük dönerken taşınan yüktür.
- Radyal ve eksen yükleri eşdeğer tek yüke dönüştürülür.
- Bilyalı rulmanda üs 3, makaralı rulmanda üs 10/3 alınır.
- Ömür, yük kapasitesinin çalışma yüküne oranına bağlıdır.
- Ömür milyon devir olarak verilir ve saat cinsine çevrilebilir.
- Burulma momenti kuvvet ile kol boyunun çarpımıdır.
- Yük oranı arttıkça ömür hızla azalır.
Formüller ve kurallar
- Rulman ömrü bağıntısı: L10 = (C / P) üs · 10 üzeri 6 (milyon devir)
- Bilyalı rulman üssü: p = 3
- Makaralı rulman üssü: p = 10/3
- Yük oranı: C / P
- Ömür devir çevrimi: saat = L10 · 10 üzeri 6 / (n · 60)
- Mil çapına bağlı mukavemet: W = 0,0982 · σ · d üst 3 (newton)
- Burulma momenti: T = F · r (N·m cinsinden)
Sık yapılan hatalar
- Hata: Statik yükü dönerken kullanmak. Doğrusu: Statik yük kırılma sınırıdır; ömürde dinamik yük kullanılır.
- Hata: Radyal ve eksen yüklerini doğrudan toplamak. Doğrusu: İki yük katsayılarla eşdeğer tek yüke dönüştürülür.
- Hata: Bilyalı rulmana makaralı üs uygulamak. Doğrusu: Bilyalıda üs 3, makaralıda 10/3 alınır.
- Hata: Ömrü saate çevirirken devir sayısını ihmal etmek. Doğrusu: Saat çevrimi için çalışma devri gereklidir.
- Hata: Mil çapını yalnız burulmadan seçip rijitliği göz ardı etmek. Doğrusu: Uzun millerde destek mesafesi kısaltılır veya çap büyütülür.
- Hata: Rulmanı montaj sırasında zorlamak. Doğrusu: Zorlama rulmanı iç yarıçapına bastırır ve ömrü bitirir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ömür hesabında önce yük oranını bul, sonra üsü uygula; sırayı ters kurma.
- Eşdeğer yük katsayılarını tabloya bakmadan tahmin etme.
- Saat çevriminde devir sayısını mutlaka yaz, yoksa sonuç anlamsızdır.
- Mil çapında güvenlik payını hesaptan sonra ekle.
- Bakım planına yalnız hesaplanan ömrü değil, emniyet paylı süreyi yaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.