10. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi
İşlem Sıralaması ve Takım Değiştirme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bir parçanın işlem sırasını ölçülendirmeye dayanarak planlar.
- Çizimden referans yüzeyi belirler ve bu yüzeyi ilk işlem olarak seçer.
- Kaba, yarım ve ince işlemlerin sıralama içindeki yerini açıklar.
- Takım değiştirme satırını program içinde doğru yere yerleştirir.
- Her işlem sonrası ölçüm yaparak kaydırma değerini günceller.
- Ölçüm sapmalarının kaynağını program, takım ve bağlama başlıklarında denetler.
Önemli noktalar
- Referans yüzey, ölçülendirmenin dayandığı ve çoğu durumda ilk işlenen yüzey olarak seçilir.
- İşlem sırası, referans yüzeyin sonradan bozulmayacağı biçimde kurulur.
- Kaba işleme ince işlemeden önce, ince işleme ise kaba işlemeden sonra yapılır.
- Takım değişiminde program durur ve değişim sonrası doğru takım numarası seçilir.
- Her işlem sonrası ölçüm yapılır; ölçüm değeri bir sonraki işleme kaydırma ile taşınır.
- Bağlama her işlem sonrası tekrarlanıyorsa aynı sıkma kuvveti yeniden kurulmalıdır.
- Pürüzlülük sembolü okunmadan ince geçiş seçilmemelidir, çünkü sembol bir değer aralığı belirtir.
Formüller ve kurallar
- Kural: Bütün ölçüler seçilen referans yüzeye göre verilir.
- Kural: Ölçünün dayandığı yüzey, bağlı ölçülerin işlendiği yüzeyden önce işlenir.
- Kural: Kaba geçiş, yarım geçiş, ince geçiş sırası bozulmaz.
- Kural: Her işlemden sonra ölçüm alınır ve sapma kaydırma değerine yansıtılır.
- Kural: Takım değiştirme, programda tanımlı bir satırda ve yeni takımın ilk hareketinden önce yapılır.
- Ölçüt: Toleransı en sıkı ölçü, ara ölçümün en erken alınması gereken yeridir.
- Ölçüt: Aynı tipte iki takımın kullanılmasının nedeni, ömür ile yüzey kalitesi gereksinimlerinin farklı olmasıdır.
Sık yapılan hatalar
- İnce geçişi kaba geçişten önce yazmak: Yüzeye ölçü verecek malzeme kalmaz, takım boş yüzeye sürter ve parça imha edilir.
- Ölçümü üretimin sonuna bırakmak: Sapmanın hangi geçişte başladığı bulunamaz, çünkü bütün işlemler aynı hatalı zemine göre ilerlemiş olur.
- Takım değişiminden sonra numarayı güncellememek: Program eski takımı kullanmaya devam eder, hedef yüzey beklenen geometriyi kazanmaz.
- Ölçüm sonucunu kaydırmaya yansitmamak: Hata her parçada aynı biçimde tekrarlanır, üretim toplu biçimde hurdaya ayrılır.
- Bağlama sıkma kuvvetini işlemler arasında değiştirmek: Parça farklı miktarda sıkıldığı için ölçüler aşamalı olarak kayar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Planlamaya çizimden başla; sıkı toleranslı ölçüyü bulduğunda ölçünün hangi yüzeye bağlandığını hemen işaretle.
- İşlem listesini kâğıtta sırayla yaz, her satırın yanına o geçişte kullanılacak takımı ve ölçülecek yüzeyi ekle.
- Ara ölçümü kaba geçişin hemen ardından al; sapma büyüdükçe düzeltmenin maliyeti de artar.
- Takım değişimlerini azaltmak için aynı özellikteki geçişleri programda yan yana yaz.
- Programı tek satır modunda sınayarak eksen hareketlerini ve değişim sırasını gözle doğrula.
- Üretimde ölçülen değerleri deftere yazarak ölçüm zincirindeki kaymanın hangi yüzeyde biriktiğini izle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.