10. SınıfKimya Teknolojisi

İyonik Bağ — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

İyonik bağın elektron aktarımıyla oluştuğunu ve erime noktası, çözünürlük, iletkenlik özellikleriyle ilişkisini açıklar.
İyonik bileşiklerin suda ayrışarak iletkenlik kazandığını ve dereceli iyonlaşma kavramını yorumlar.
Suyun geçici ve kalıcı sertliğini iyon türlerine göre ayırt eder ve giderme yöntemlerini seçer.
İyon değiştirme reçinesinin çalışma ve tuzla yenilenme tepkimelerini denkleştirir.
Çöktürme yöntemiyle bir katyonu ayırmasını çökme reaksiyonu ve belirgin renk değişimleriyle açıklar.

İyonik bileşikler katı hâlde iletken değildir, eriyik ve suda iyonlar hareket ettiği için iletir.
Sodyum klorürün 801 °C erime noktası, kristal kafesteki güçlü iyonik çekimin sonucudur.
Sertlikten Ca²⁺ ve Mg²⁺ sorumludur; sodyum ve potasyum sertliğe yol açmaz.
Geçici sertlik kaynatılarak, kalıcı sertlik reçine veya kimyasal çöktürme ile giderilir.
Reçine yenilemesinde NaCl fazlasıyla kullanılır, reçine harcanmaz yalnızca form değiştirir.
AgCl beyaz ve amonyakta çözünür, BaSO₄ beyaz ve asitte çözünmez, Fe(OH)₃ kırmızı-kahvedir.
Çöktürme tepkimelerinde mol oranı stoikiometriden gelir, kütleyle doğrudan kıyas yapılmaz.

İyonik bağ: elektron transferiyle oluşan zıt yükli iyonlar arasındaki Coulomb çekimidir.
Geçici sertlik giderilmesi: Ca(HCO₃)₂ + ısı → CaCO₃ ↓ + H₂O + CO₂ ↑.
Yumuşatma: 2R–Na + Ca²⁺ → R₂–Ca + 2Na⁺ (reçine kalsiyumu tutar).
Yenileme: R₂–Ca + 2NaCl → 2R–Na + CaCl₂ (tuzla rejenerasyon).
Çöktürme stoikiometrisi: 1:1 tepkimede mol sayısı eşittir, kütle = mol × Çz (AgCl için Çz = 143,32 g/mol).
Sertlik hesabında iyon miktarı = hacim (L) × derişim (mg/L); örnek: 10 L × 80 mg/L = 800 mg.
Çözünürlük çarpımı Ksp, çok az çözünen iyonik bileşikler için kullanılır.

Katı NaCl'nin iletkenliğini değerlendirirken iyonları serbest sanmak: Katıda iyonlar kafeste sabittir, iletkenlik yalnızca eriyik ve suda oluşur.
Sertliği sodyumla ilişkilendirmek: Sertlikten Ca²⁺ ve Mg²⁺ sorumludur; sodyum ve potasyum sertlik değil tuzluluk verir.
Geçici sertlik için reçine, kalıcı sertlik için kaynatma önermek: Kaynatma yalnızca bikarbonatı çöktürür, sülfat ve klorür kaynaklı kalıcı sertliği gidermez.
Çöktürme hesabında kütleleri doğrudan karşılaştırmak: Önce mol sayısı stoikiometriden bulunur, sonra mol kütlesiyle çarpılır.
Reçinenin tuzla harcandığını düşünmek: NaCl yalnızca iyon değiştirir; reçine kütlesi azalmaz, yalnızca sodyum formuna döner.

İletkenlik sorusunda önce hâli sor: katı, eriyik ve suda durum farklıdır, gerekçeyi iyon hareketliliğiyle ver.
Erime noktası karşılaştırmalarında bağ türünü çıkar: iyonik > kovalent ağı > moleküller arası etkileşim.
Sertlik sorusunda iki grubu ayır: geçici (bikarbonat, ısı ile gider) ve kalıcı (sülfat-klorür, reçine ile gider).
Çöktürme sorularında denklemi yazmadan geçme; mol oranı denklemden gelir, şıklardaki kütleler bu orana bağlıdır.
Reçine yenileme sorularında 2:1 oranını ezberleme, ters tepkimeyi kurup denkleştirerek bul.
Renkli çöktürmeleri eşleştir: kırmızı-kahve demir(III), mavi bakır(II), sarı kurşun iyodürdür.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.