10. SınıfKimya Teknolojisi

Periyodik Tablo — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Periyodik yasayı, grup-periyot-blok yapısını ve element konumunun özellik bilgisini açıklar.
Atom yarıçapı, elektronegatiflik ve iyonlaşma enerjisi eğilimlerini tablo üzerinde yorumlar.
Elektronegatiflik farkından bağ türünü tahmin eder.
Paslanmaz çelik gibi alaşımlarda krom oranının korozyon direncine etkisini hesaplar.
Sanayi süreçlerinde kullanılan katalizörleri periyodik konumlarıyla ilişkilendirir.

Elementin konumu, elektron dizilimini ve dolayısıyla tepkime davranışını belirler.
Sağ üst köşedeki flor en yüksek elektronegatifliğe, sol alttaki sezyum en düşük iyonlaşma enerjisine sahiptir.
Soy gazlar son kabuğu dolu olduğu için tepkimeye girmezler.
Krom oranı %10,5'in altındaki çelik paslanmaz sayılmaz, korozyon direnci garanti edilmez.
Katalizör seçimi süreç sıcaklığıyla birlikte yapılır; yanlış katalizör aktivitesiz kalır.
Geçiş metalleri değişken yükseltgenme basamağı gösterdiği için çeşitli renkli kompleksler oluşturur.
Alaşım hesaplarında yüzde, alaşımın kütlesine değil bileşenin kütlesine oranlanarak hesaplanır.

Periyot boyunca (soldan sağa) atom yarıçapı azalır, elektronegatiflik ve iyonlaşma enerjisi artar.
Grup aşağı inerken atom yarıçapı artar, elektronegatiflik ve iyonlaşma enerjisi azalır.
Elektronegatiflik farkı 0,40'ın altında apolar kovalent, 0,40 ile 1,70 arası polar kovalent, 1,70 üstünde iyonik bağ gösterir.
Paslanmaz çelik asgari %10,5 krom içerir: gereken krom = alaşım kütlesi × 0,105.
Kütlece bileşim = (bileşen kütlesi / toplam kütle) × 100.
Amonyak sentezinde 1 mol N₂ ile 3 mol H₂ tepkimeye girer, katalizör Fe'dir.
Katalizör tepkime hızını artırır, dengenin yerini değiştirmez ve harcanmaz.

Eğilimlerin yönünü tersine almak: Atom yarıçapı soldan sağa azalır, artmaz; elektronegatiflik ise tam tersi yönde artar.
Yüzde hesabı yaparken toplam kütleyi paya koymak: Kütlece bileşimde paya bileşenin kütlesi yazılır, payda toplam alaşım kütlesi kalır.
Paslanmaz çeliği sadece demir sanmak: Paslanmaz çelik bir alaşımdır ve asgari %10,5 krom içerir; krom yoksa paslanmazlık yoktur.
Katalizörü reaktif gibi düşünmek: Katalizör tepkime hızlandırır, harcanmaz ve dengenin yönünü değiştirmez.
Elektronegatiflik farkını unutup bağ türünü tahmin etmek: Fark 0,40 ile 1,70 arasındaysa polar kovalent, üstündeyse iyonik bağ vardır.

Soru iki elementi karşılaştırıyorsa önce periyot ve grup konumunu çıkar, sonra eğilim tablosundan yönü belirle.
Bağ türü sorularında elektronegatiflik değerlerini çıkarıp farkı yaz; ezberden değil hesaptan git.
Korozyon sorularında krom, nikel ve molibden üçlüsünü birlikte an; hangisinin hangi ortamda işe yaradığını sorarlar.
Katalizör sorularında süreç adını önceden eşleştir: amonyakta demir, sülfürik asitte V₂O₅, hidrojenlemede nikel.
Yüzde sorularında önce birimleri aynı kütleye çek, sonra oran al; yarım yamalak oranlama hata üretir.
Tabloyu ezberlemek yerine sağ üst köşeyi (flor) ve sol alt köşeyi (sezyum) referans al, aradaki değeri konumdan çıkar.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.