10. SınıfKimya Teknolojisi

Tepkime Hızı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Tepkime hızını tanımlayarak ortalama ve anlık hız kavramlarını açıklar.
Hız denklemini yazarak bağımlılık derecesini belirler ve deneysel olarak saptar.
Sıcaklık, derişim, yüzey alanı ve katalizörün hıza etkisini karşılaştırır.
Aktivasyon enerjisi ile hız sabiti arasındaki ilişkiyi yorumlar.
Tepkime hızının deneysel olarak nasıl ölçüldüğünü adımlarla açıklar.

Tepkime hızı birim zamandaki madde miktarı değişimidir; hacim değişimi de hesaba katılır.
Bağımlılık derecesi hızın derişime duyarlılığını gösterir, derişimin kaçıncı kuvvetini ifade eder.
Saf katı ve sıvı reaktantların etkinliği sabittir, bu nedenle hız denkleminde üs yazılmaz.
Sıcaklık artışı aktivasyon enerjisi eşiğini aşan molekül oranını artırır.
Katalizör aktivasyon enerjisini düşürür, denge konumunu değiştirmez ve tükenmez.
Basınç değişimi yalnızca gaz reaktanların içeren sistemlerde hızı etkiler.
Hız sabiti yalnızca sıcaklığa bağlıdır; derişimden bağımsızdır.

Ortalama hız: v = Δc / Δt; birim zamandaki derişim değişimi.
Hız denklemi: v = k[A]^m · [B]^n; m + n toplam bağımlılık derecesidir.
Hız sabitinin birimi toplam derece n ise: (mol/L)^(1-n) · 1/zaman.
Küçük bir sıcaklık artışı hızı belirgin biçimde artırır; hız sabiti de artar.
Aktivasyon enerjisi, tepkimenin başlaması için aşılması gereken enerji eşiğidir.
Katalizör hızı artırır, denge konumunu değiştirmez ve tükenmez.

Hız sabitini derişimle karıştırmak: Hız sabiti yalnızca sıcaklığa bağlı bir büyüklüktür; derişim değiştiğinde sabit değişmez, hız değişir.
Katalizörün dengeyi değiştirdiğini düşmek: Katalizör yalnızca tepkimenin hızını artırır. Denge sabiti katalizörün varlığından etkilenmez.
Katı reaktantlarda yüzey alanının etkisini ihmal etmek: Katılar hız denkleminde üssüz yazılır, ancak parçacık boyutu küçüldükçe temas yüzeyi artar ve hız yükselir.
Basıncın her ortamda hızı etkilediğini düşmek: Basınç yalnızca gazların derişimini değiştirir; katı ve sıvı reaktanlarda hız üzerinde etkisi ihmal edilir.
Yaygın hata 5: Tepkime Hızı konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.

Hız denklemindeki üsleri bulmak için derişim değişim oranı ile hız değişim oranını karşılaştır.
Soru kökünde sayısal derişim verilmişse önce hangi cins büyüklüğün sorulduğunu belirle.
Saf katı ve sıvılar için üs yazılmadığını hatırlayarak denklem kur.
Katalizör sorularında denge konumunun değişmediğini özellikle belirt.
Hız sabiti ile hızı ayır; sabit sıcaklığa, hız derişime bağlıdır.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.