10. SınıfKimya Teknolojisi
Derişim Birimleri Arası Dönüşüm — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Analitik kimyada kullanılan derişim birimlerini ve her birinin ifade ettiği büyüklüğü tanımlar.
- Kütlece yüzde, hacimce yüzde ve kütle hacim yüzdesi arasında dönüşüm yapar.
- ppm ile ppb değerlerini mg/L değerine çevirir.
- Molarite ile molalite ve normallite arasındaki farkları açıklar.
- Dönüşümde gerekli olan yoğunluk ve mol kütlesi bilgilerini doğru yerde kullanır.
Önemli noktalar
- Kütlece yüzdenin paydası çözelti kütlesidir, çözünen ve çözücünün toplamıdır.
- Kütle ile hacim arasındaki her dönüşümde çözeltinin yoğunluğu gereklidir.
- Seyreltik çözeltilerde kütlece ppm değeri pratikte mg/L değerine eşittir.
- Bir ppb, bir milyarda bir birimdir ve suda yaklaşık 0,001 mg/L düzeyindedir.
- Molalite sıcaklık değişiminden etkilenmez, molarite ise hacim değişimiyle değişir.
- Poli protik asitlerde normallik, molaritenin verilebilir proton sayısıyla çarpımıdır.
Formüller ve kurallar
- Kütlece yüzde (%) = (çözünen kütlesi / çözelti kütlesi) × 100
- Hacimce yüzde (%) = (çözünen hacmi / çözelti hacmi) × 100
- Kütle hacim yüzdesi = çözünen kütlesi / çözelti hacmi (g/100 mL)
- Molarite c = n / V; n = c · V, V litre cinsinden alınır.
- Molalite m = n / m_çözücü; çözücü kütlesi kilogram cinsinden alınır.
- Normallik N = n·e / V; tek protik asitlerde e = 1, sülfürik asitte e = 2.
Sık yapılan hatalar
- Kütlece yüzdenin paydasına çözücü kütlesi yazmak: Payda çözelti kütlesidir; çözünen kütlesi payda yer alırsa değer yanlış ve gereğinden büyük çıkar.
- Yoğunluk bilgisi olmadan kütle-hacim dönüşümü yapmak: Gram ile mililitre arasındaki dönüşüm yalnızca yoğunluk üzerinden yapılabilir; yoğunluk verilmeden bu dönüşüm mümkün değildir.
- ppm değerini yüzde gibi okumak: Milyonda bir birim, yüzde değildir; kütlece yüzde ile ppm arasında yüzde değerinin on binde biri oranında bir fark vardır.
- Normalliği molariteye eşitlemek: Çok protonlu asitlerde normallik, molaritenin eşdeğer katsayısı katıdır; tek protonlu asitlerde bu iki değer örtüşür.
- Yaygın hata 5: Derişim Birimleri Arası Dönüşüm konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dönüşüme başlamadan önce başlangıç ve hedef birimi yaz; aradaki köprüyü gözle gör.
- Kütle yüzdesi sorusunda çözelti kütlesini çözünen ve çözücü toplamı olarak kur.
- Molarite ile çalışırken hacmi litreye, molalite ile çalışırken çözücü kütlesini kilograma çevir.
- ppm değerlerini okurken suyun yoğunluğunun bir olduğunu kabul et; bu yaklaşım seyreltik çözeltilerde geçerlidir.
- Sonuçta birim mutlaka yaz; ondalık basamak sayısını ölçüm hassasiyetine göre seç.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.