Hareketli Grafik ve Animasyon

Konu Anlatımı

Hareketli Grafik ve Animasyon

Hareketli grafik, tasarımın zaman içinde değişmesidir. Sabit bir afiş ya da katalog sayfası tek kareyle anlatırken; hareketli grafik, mesajı sırayla kurar ve izleyicinin dikkatini yönlendirir. Bu konu, tasarımın zaman boyutunu ölçülebilir kurallarla ele alır.

Bu derste ne öğreneceğiz?

Kare hızı ve süre kavramlarını tanıyacak; kare sayısı ile süre arasındaki ilişkiyi iki yönde de hesaplayacaksınız; zamanlama eğrilerinin hareketi nasıl değiştirdiğini görecek; dışa aktarma ayarlarının dosya boyutuna etkisini tartışacak ve hareketli çıktının hangi koşullarda kullanılacağını belirleyeceksiniz.

Ön bilgi

Hareketli grafik, birbirini izleyen karelerden oluşur. Her kare bir anlık görüntüdür ve bu görüntüler saniyede belirli sayıda değiştirilerek hareket hissi doğar. Kare değiştirme hızına kare hızı denir ve saniyedeki kare sayısı olarak ifade edilir.

Süre ise toplam kare sayısının kare hızına bölümüdür. Bu ikisi ters orantılıdır: kare sayısı sabit tutulursa kare hızı arttıkça süre kısalır.

Kare Hızı ve Süre Hesabı

Grafik tasarımda yaygın kare hızları 24, 25 ve 30 değerleridir. Sinema için 24 kullanılırken, bilgisayar ekranı ve sosyal medya içeriklerinde 25 veya 30 tercih edilir. Yüksek kare hızı akıcılığı artırır ama aynı süre için daha fazla kare, dolayısıyla daha büyük dosya demektir.

Süre hesabı basittir: 24 kare hızında 5 saniyelik bir hareket için 24 × 5 = 120 kare gerekir. Ters yönde, 72 kare uzunluğundaki bir hareket 72 / 24 = 3 saniye sürer. Bu iki işlem planlama ile denetim arasındaki köprüdür.

Kare hızı değiştirilirse süre değişir; ancak tasarımın ritmi de değişir. Aynı kare sayısını 30 kare hızında oynatmak, hareketi daha hızlı ve daha canlı gösterir. Bu yüzden kare hızı, tasarım kararıdır; sadece bir ayar değildir.

Zamanlama Eğrileri

Hareketin hızını zaman içinde değiştiren ayarlara zamanlama eğrisi denir. Doğrusal hareket, hızın baştan sona aynı kaldığı durumdur ve mekanik görünür. Yumuşatma eğrileri ise hareketin başta yavaşlayıp sonra hızlanmasını ya da tam tersini sağlar.

Doğal görünen hareket, çoğu zaman yumuşatılmış eğridir. Çünkü gerçek nesneler ani başlayıp ani durmaz. Tasarımda bu yumuşatma kullanılmazsa hareket yapay ve sert görünür.

Geçiş efektleri de zamanlamaya bağlıdır. Bir görselin kaybolması ya da belirmesi belirli kare aralığında gerçekleşir. Geçiş süresi çok kısa olursa ani, çok uzun olursa yavaş ve yorucu olur; ikisinin arasında bir süre seçilir.

Animasyon İlkeleri

Bir animasyonun anlaşılması için hareketin yönü ve hızı tutarlı olmalıdır. Sağa giden nesne her zaman sağa gitmeli, ekrana giren öğe her zaman aynı yönden gelmelidir. Bu tutarlılık, izleyicinin hareketi öğrenmesini sağlar.

Dikkat, sıralamayla yönlendirilir. Hareketli grafikte birden çok öğe aynı anda hareket ediyorsa hiçbiri dikkat çekmez. Öğeleri sıraya koyup teker teker hareket ettirmek, mesajın anlaşılmasını sağlar.

Bekleme süreleri de tasarım kararıdır. Çok kısa bekleme, izleyicinin metni okumasına zaman bırakmaz. Metin taşıyan hareketlerde okunacak süre kadar bekleme bırakılır.

Azaltma ilkesi de geçerlidir. Gereksiz efekt, sürekli döngü ve yoğun geçişler tasarımı zayıflatır; her efektin bir amacı olmalıdır.

Boyut, Çözünürlük ve Dosya Boyutu

Hareketli grafikte çözünürlük hem zaman hem de dosya boyutunu etkiler. Kare genişliği, fiziksel genişlik ile çözünürlük değerinin çarpımının 25,4 ile bölümüyle bulunur. 210 mm genişlikte 300 çözünürlükte bir kare 210 × 300 / 25,4 = 2480 piksel genişliğindedir.

Aynı genişlikte çözünürlük 600 değerine çıkarılırsa kare 210 × 600 / 25,4 = 4961 piksel olur; bu yaklaşık iki kat piksel demektir. Piksel sayısı iki katına çıktığı için dosya boyutu da yaklaşık iki katına çıkar.

Dosya boyutu, piksel sayısı ile renk derinliğinin çarpımından bulunur. Kırmızı, yeşil ve mavi kanalın her biri 8 bit ise toplam derinlik 3 × 8 = 24 bittir. 2480 × 3508 = 8699840 piksellik bir karede üç kanallı renk için 8699840 × 3 = 26099520 bayt veri gerekir.

Bu değer 26099520 / 1024 / 1024 = 24,9 MB karşılık gelir ve yalnız bir karenin sıkıştırılmamış boyutudur. Bu yüzden uzun hareketli grafiklerde kare hızı düşürülür, kare boyutu küçültülür veya kare sayısı azaltılır.

Basit örnek

24 kare hızında 5 saniyelik bir hareket 24 × 5 = 120 kare içerir. Aynı kare sayısı 30 kare hızında oynatılırsa süre 4 saniyeye iner ve hareket daha hızlı görünür.

İleri örnek

1080 × 1920 dikey formatta bir hareketli grafik hazırlanmaktadır. Kare hızı 30, süre 10 saniye olarak seçilmiştir. Toplam kare sayısı kare hızı ile sürenin çarpımıdır; kare sayısı 30 × 10 = 300 adet olur. Her kare 3,1 MB yer kapladığına göre toplam veri 300 ile çarpılarak yaklaşık 930 MB sıkıştırılmamış hâlde bulunur. Sıkıştırma oranı iyi seçildiğinde bu değer çok daha küçük olur.

Adım adım çözülmüş örnek

Adım 1: Amacı belirle: mesaj tek bir karede mi kurulacak, zamanla mı.

Adım 2: Kare hızını seç: ekran içeriği için 25 veya 30 değerlerinden biri uygundur.

Adım 3: Süreyi belirle: metin okunacaksa okunacak kadar süre bırakılır.

Adım 4: Kare sayısını hesapla: kare hızı ile süreyi çarp.

Adım 5: Boyutu belirle: hedef ekrana göre piksel boyutu seçilir.

Adım 6: Dışa aktar: sıkıştırma ayarıyla boyutu dengele ve sonucu denetle.

Kavram karşılaştırma tablosu

Sık Yapılan Hatalar

• Hata: Süreyi kare sayısından hesaplamayı atlamak. Doğrusu: Süre, kare sayısının kare hızına bölümüdür.
• Hata: Aynı kare sayısını farklı kare hızlarında eşdeğer saymak. Doğrusu: Kare hızı arttıkça süre kısalır ve hareket canlılaşır.
• Hata: Metin taşıyan hareketlerde bekleme süresi bırakmamak. Doğrusu: Okunacak kadar süre verilmelidir.
• Hata: Doğrusal zamanlamayı her yerde kullanmak. Doğrusu: Yumuşatma eğrileri hareketi doğal gösterir.
• Hata: Sürekli döngü efektlerini süsleme amaçlı kullanmak. Doğrusu: Her efektin bir amacı olmalı, gereksiz hareketten kaçınılmalıdır.
• Hata: Dosya boyutunu yalnız kalite ayarıyla küçültmeyi beklemek. Doğrusu: Kare hızı, kare boyutu ve kare sayısı birlikte değerlendirilmelidir.

Özet

Hareketli grafik, tasarımın zaman boyutudur ve karelerden oluşur. Kare hızı saniyedeki kare değişim sayısıdır; 24, 25 ve 30 yaygın değerlerdir. Süre, kare sayısının kare hızına bölümüdür; aynı kare sayısında kare hızı arttıkça süre kısalır. Zamanlama eğrileri hareketin hızını zaman içinde değiştirir; yumuşatılmış eğriler doğal görünür. Tutarlı yön ve sıralama, hareketin anlaşılmasını sağlar. Kare piksel genişliği, fiziksel genişlik ile çözünürlüğün çarpımının 25,4 ile bölümüdür. Üç kanallı 8 bit renk derinliği 3 × 8 = 24 bittir ve dosya boyutunu doğrudan belirler. Uzun hareketlerde kare hızı, kare boyutu ya da kare sayısı düşürülerek boyut dengelenir.

Kendini dene

Üç açık uçlu görev ile ölçülür: birincisinde kare hızı ve süre hesabı yapılacak, ikincisinde zamanlama eğrileri karşılaştırılacak, üçüncüsünde dosya boyutu bütçesi kurulacaktır. Her görevde puanlama anahtarı açıkça yazılıdır.