10. SınıfGıda Teknolojisi

Mikroorganizmaların Sınıflandırılması — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Bakterileri prokaryot, maya ile küfleri ökaryot, virüsleri hücre dışı olarak gruplar ve bu ayrımın gerekçesini açıklar.
Gram boyama sonuçlarını yorumlayarak bakterilerin hücre duvarı yapısına dair çıkarımda bulunur.
Maya ile küfü morfoloji, ölçü ve üreme biçimi ölçütlerine göre ayırt eder.
Spor oluşturan bakterileri belirler ve endosporun ısı direncinin işlem kararına etkisini açıklar.
Sınıflandırma sonuçlarını gıda güvenliği risk değerlendirmesinde ve üretim kararında kullanır.
Mikroorganizma gruplarının ölçülerini mikrometre ve nanometre birimleri arasında karşılaştırır.

Bakterilerde hücre zarı, sitoplazma ve nükleik asit bulunur; kalıtsal madde nükleoid bölgesinde toplanmış hâlde yer alır.
Küfler hif adı verilen iplikçiklerden oluşur; bu iplikçiklerin bir araya gelmesiyle miçelyum meydana gelir.
Virüsler kendi başına çoğalamaz, konakçı hücrenin ribozomunu ve enzimlerini kullanarak yeni kopyalar üretir.
Endospor yalnızca bazı bakterilerde görülür, dayanıklı bir kabuk içinde bulunur ve ısıya karşı direnç kazandırır.
Sporlu bakteriler pastörizasyonla öldürülemez; bu nedenle konserve ve kuru gıda üretiminde sterilizasyon gerekir.
Küfler nemli ortamlarda hifleriyle yüzeye yayılır, sporları rüzgârla taşınarak diğer gıdalara bulaşabilir.
Protozoalar tek hücreli ökaryottur; gıda ile bulaşan formları kist olup mide asidine dayanıklıdır.

Sınıflandırma ölçütleri: hücre yapısı, ölçü, şekil, boyama özelliği, hareket, spor, oksijen ihtiyacı ve üreme sıcaklığı.
Bakteri hücresi prokaryottur; zarla çevrili çekirdeği ve zarlı organelleri bulunmaz, kalıtsal madde nükleoid bölgesinde toplanır.
Maya ve küfler ökaryottur; zarlı çekirdek, mitokondri ve endoplazmik retikulum taşırlar.
Virüs hücre dışıdır; yalnız nükleik asit ile protein kılıftan oluşur ve ribozom içermez.
Bir mikrometre bin nanometreye eşittir; mikrometre değerini binle çarpmak nanometre karşılığını verir.
Tipik ölçüler: bakteri 0,5-2 mikrometre, maya 5-10 mikrometre, küf hifi 2-10 mikrometre, virüs 20-300 nanometre.
Gram pozitifte kristal viyole boyası yıkama sonrasında tutulur ve hücre mor görünür; Gram negatife pembe döner.
Spor oluşturabilen bakteriler endospor yaparken düşük su oranı ve sıkı koruyucu tabakalar nedeniyle ısı direnci kazanır.

Virüsleri bakteri sanmak: Virüsler hücre dışı yapılardır; ribozomları ve zarları bulunmadığı için kültür ortamında tek başına üreyemezler.
Maya ile küfü aynı saymak: Maya tek hücreli iken küf çok hücrelidir; hifleri görülen küf kolonisini maya olarak değerlendirmek yanıltıcı bir sınıflandırmadır.
Sporu kalıcı direnç sanmak: Spor yalnızca yaşamı sürdürme biçimidir; uygun besin ve sıcaklıkta çimlenir, vejetatif hücreye dönüşür.
Gram sonucunu hücre zarına bağlamak: Ayırım hücre zarından değil, hücre duvarındaki peptidoglikan tabakasının kalınlığından ve boyayı tutma özelliğinden kaynaklanır.
Sporlu bakterileri pastörizasyonla öldürdüğünü sanmak: Pastörizasyon vejetatif hücreleri hedefler, endospor biçimindeki dirençli yapıyı ortadan kaldıramaz.
Bütün küfleri zararlı saymak: Peynir ve ekmek gibi üretimlerde starter olarak kullanılan küfler de vardır; değerlendirme amaca ve ürüne göre yapılır.

Sınıflandırmaya morfolojiden başla: önce hücreli mi hücre dışı mı, sonra çekirdekli mi çekirdeksiz mi sorusunu sor.
Gram boyamada örnek çok ince ve tek tabaka hâlinde yayılmalı; kalın yayılım sonucu boyama yanlış yorumlanır.
Küfleri tanırken mevsiminde spor rengine ve koloni dokusuna bak, kültürde hif yapısıyla teyit et.
Ölçü karşılaştırmasını mikrometre üzerinden yap; nanometreye geçerken binle çarpma işlemi uygula.
Sınıflandırma tablosu çalışırken her grup için bir ayırt edici özellik seç ve yalnız o sütuna güven.
Bulgu yazarken gözlem ile yorumu ayrı yaz; yorum kısmında hangi ölçüte göre karar verdiğini belirt.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.