10. SınıfGıda Teknolojisi
Bakteriyolojik Sayım Yöntemleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bakteriyolojik sayımın temel ilkelerini açıklar ve kullanılan yöntemleri tanır.
- Dilimleme, petri ve membran süzgeç yöntemlerini karşılaştırır.
- Seyreltme çarpanı ile gram ve mililitre başına sayı hesaplar.
- Hedeflenen bakteri sayısına göre uygun yöntemi seçer.
- Boş kontrol, pozitif kontrol ve paralel ekimlerle analizi denetler.
Önemli noktalar
- Sayılan koloniler yalnızca kültürde gelişebilen canlı hücreleri temsil eder, ölü hücreler bu sayıma girmez.
- Yöntem seçiminde hedeflenen bakteri sayısı ile numunenin sıvı ya da katı oluşu belirleyicidir.
- Membran süzgeç berrak ve az sayımlı sıvılarda uygundur; bulanık numunelerde koloniler üst üste binerek sayımı güçleştirir.
- Sayılabilir aralığın dışındaki plakalar geçerli sonuç üretmez; uygun kademe yeniden ekilmelidir.
- Seyreltme çarpanını ters yönde uygulamak sonucu on kat saptrır.
- Boş kontrol ortamın, pozitif kontrol ise işlemin çalıştığını denetler.
- Sonuç gıdanın bir gramı ya da bir mililitresi başına koloni oluşturan birim olarak raporlanır.
Formüller ve kurallar
- Seyreltme çarpanı: bir parça numune ve dokuz parça seyreltici, 1:10 oranı.
- Sıvı gıda sonucu = koloni sayısı ebe seyreltme çarpanı, ekilen hacim mililitre cinsinden.
- Katı gıda sonucu = koloni sayısı ebe çarpan ebe 10, ekilen hacim mililitre cinsinden.
- Membran süzgeç sonucu, kolonilerin süzülen hacme oranından bulunur.
- Alt tespit sınırı: hiçbir kademede üreme görülmediği en küçük raporlanabilir değerdir.
- Sayılabilir aralık, kolonilerin tek tek okunabildiği 30 ile 300 bandıdır.
- Dilimlemede sonuç, pozitif tüp dağılımından okunan tahmini sayıdır.
Sık yapılan hatalar
- Seyreltme çarpanını ters uygulamak: Bir ondalık seyreltmede koloni sayısı çarpılan değerdir; bölme yapılırsa sonuç on kat küçük çıkar.
- Sayılabilir aralık dışındaki plakayı raporlamak: Koloni sayısı çok az ya da çok fazla olan plaka geçerli sonuç vermez; doğru kademe tekrar ekilmelidir.
- Alt tespit sınırını sıfır saymak: Üreme görülmeyen numune steril kabul edilmez, ölçülebilen en küçük değerin alt sınırı olarak raporlanır.
- Ölü hücreleri de saydığını düşünmek: Kültürde üreyemeyen hücreler koloni vermez, bu yüzden sonuç toplam hücre değil canlı hücre sayısını gösterir.
- Kontrol kültürlerini atlamak: Boş kontrol üreme verirse ortam kirlidir ve analiz yenilenir; kontrol yapılmadan verilen sonuç güvenilmezdir.
- Gram ile mililitre birimini karıştırmak: Katı gıdada gram, sıvı gıdada mililitre esas alınır; birim hatası sonucu on kat değiştirir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hesaba geçmeden önce ekilen hacmi ve seyreltme çarpanını kâğıda yazın, sonradan hatırlamaya güvenmeyin.
- Uygun seyreltmeyi önceden kestirin; 30 ile 300 bandına düşen kademeyi seçmeye çalışın.
- Numuneyi ekimden hemen sonra inkübasyona alın, bekleme hücre sayısını değiştirebilir.
- Sayımı iki kişi birlikte yaparak kolonileri gözden geçirin, bu basit kontrol hataları azaltır.
- Her testte boş kontrol ve pozitif kontrol bulundurun, kontrol olmadan sonuç raporlanmaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.