10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Priz Hatları Düzeni — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Priz hattına bağlı yüklerin toplam gücünü hesaplar.
- Tek fazlı 230 V sistemde hat akımını P / U bağıntısıyla bulur.
- Hat koruma akımını kablo kesitine göre seçer.
- Islak alanlarda 30 mA kaçak akım korumasının gerekçesini açıklar.
- Topraklı priz ile faz ve nötr bağlantısını şema üzerinde ayırt eder.
Önemli noktalar
- Priz hatları paralel bağlanır; her prizde gerilim aynı kalır.
- Hat akımı, bağlanabilecek tüm cihazların toplam gücünden hesaplanır.
- Koruma elemanı, hesap akımından büyük standart bir değerde seçilir.
- Kablo kesiti koruma akımını taşıyacak büyüklükte olmalıdır.
- Islak alan prizleri 30 mA kaçak akım koruması ile korunur.
- Topraklı priz arıza akımını toprağa yönlendirerek dokunmaya karşı koruma sağlar.
- Yüksek güçlü cihazlar, örneğin fırın ve ocak, ayrı hatta bağlanır.
- Uzatma kablosu kalıcı tesisat yerine kullanılmaz.
Formüller ve kurallar
- I = P / U (tek fazlı hat akımı, U = 230 V)
- P_T = P_1 + P_2 +... + P_n (hatta bağlı toplam yük)
- P_maks = U × I_n = 230 × 16 = 3680 W (16 A hat sınırı)
- Kullanım oranı = I_hesap / I_n (ör. 14,8 / 16 = 0,925)
- Faz-nötr gerilimi U_f = 230 V; faz-faz gerilimi U_L = 400 V
- Koruma kontrolü: I_hesap ≤ I_n (koruma akımı hesap akımından büyük seçilir)
- Enerji: E = P × t (kWh = kW × saat)
- Kaçak akım rölesi tetiklenme eşiği = 30 mA (ıslak alanlar)
Sık yapılan hatalar
- Hata: Toplam gücü hesaplamadan hatta birçok cihaz bağlamak. Doğrusu, önce P_T ve I hesaplanır, sonra hat seçilir.
- Hata: Sık atan sigortayı büyütmek. Doğrusu, önce yük azaltılır ya da hat yeniden tasarlanır; kablo kesiti korumayla birlikte değişir.
- Hata: Fırın ve ocağı genel priz hattına bağlamak. Doğrusu, yüksek güçlü yükler ayrı hatta alınır.
- Hata: Islak alanda kaçak akım rölesi olmadan priz kullanmak. Doğrusu, 30 mA kaçak akım koruması devreye alınır.
- Hata: Topraklı priz yerine iki uçlu priz kullanmak. Doğrusu, koruma iletkeni bağlı topraklı priz tercih edilir.
- Hata: Uzatma kablosunu sabit tesisat gibi sarılı bırakmak. Doğrusu, kablo açık serilir ve kalıcı hat yerine kullanılmaz.
- Hata: Klemens bağlantısını kontrol etmemek. Doğrusu, gevşek bağlantı tespit edilip sıkılır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hesaba başlamadan önce her cihazın etiket gücünü yazın.
- Akım hesabında birimi her adımda kontrol edin: W ve V birlikte A verir.
- Koruma değerini hesap akımından büyük standart değerden seçin.
- Kablo kesitini koruma değerine göre belirleyin; tersini yapmayın.
- Islak alan hatlarında her zaman kaçak akım korumasını birlikte düşünün.
- Yerleşim planını çizerken fırın ve ocak için ayrı hat noktası ayırın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.