10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Elektrik-Elektronik Teknolojisi · 10. Sınıf · Lehimleme ve Montaj
Lehimleme Tekniği, Elektronik Atölyesi dersi kapsamındaki Lehimleme ve Montaj ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.
Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.
Lehimleme, iki metalin ara malzeme ile birleştirilmesidir; ana metal erimez, yalnızca ara metal (lehim) akışkan hâle gelerek ek yüzeyler arasına nüfuz eder. Başarılı bir ek için üç koşul birlikte sağlanmalıdır: temiz yüzey, doğru sıcaklık ve uygun lehim malzemesi. Yüzeydeki oksit, yağ ve kirlilik lehimin akmasını engeller; bu yüzden yüzey zımparalanır, pasta sürülür ve temiz bezle silinir. Lehim, kaynakla karıştırılmamalıdır: kaynakta ana metal erir, lehimde ise ana metal katı kalır.
| Özellik | Yumuşak Lehim | Sert Lehim |
|---|---|---|
| Sınır sıcaklık | 450 °C'nin altında | 450 °C ve üzerinde |
| Çalışma | Düşük ısı, hızlı işlem | Yüksek ısı, daha dayanıklı ek |
| Tipik alan | Elektronik, küçük hat | Tesisat ekleri, yüksek basınç |
Tesisat uygulamasında bakır boru ekleri çoğunlukla sert lehim ile yapılır; elektronik devre kartlarında ise yüzey sıcaklığı düşük tutulduğundan yumuşak lehim tercih edilir. Lehim çubuğu seçimi, birleştirilen metalin türüne ve servis sıcaklığına göre yapılır.
Lehimleme sıcaklığı el yakma veya yüzey kararması ile anlaşılmaz; ayarlı havya veya ısı kontrolü ile belirlenir. Isıtma, ek çevresinde eşit dağılmalıdır; tek taraflı ısıtma lehimin yalnız bir yana akmasına yol açar. Sıcaklık yetersizse lehim akışkanlaşmaz, yüzeye tutunamaz; aşırı yüksekse lehim oksitlenir, parlaklığı kaybeder ve mekanik dayanımı düşer. Isıtma süresi de çapa göre uzar; küçük çapta kısa, büyük çapta uzun ısıtma gerekir.
Akışkan (flux), ısı sırasında yüzeydeki oksidi alarak lehimin metal ile ıslanmasını sağlar. İşlem bitiminde kalan akışkan kalıntısı zamanla korozyona yol açtığı için temizlenir; özellikle elektronik devrelerde iletken kalıntı kısa devreye neden olabilir. Bitmiş ek görsel olarak parlak, pürüzsüz ve halka biçiminde dolu olmalıdır; mat, topaklı ve delikli yüzey yetersiz ısı veya temizlik demektir.
Sınavda en çok çıkan noktalar sınır sıcaklığı, üç temel koşul, akışkanın görevi ve yetersiz lehimin belirtileridir. Sınır değeri ezberlendiğinde yumuşak-sert ayrımı sorularının çoğu doğrudan çözülür.
Elektronik Atölyesi dersi kapsamında Lehimleme Tekniği konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:
Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:
Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:
Soru: İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır.
Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.
Lehimleme Tekniği - Örnek 1 konusunun adımları:
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır. | İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır. |
| Aşırı ısı devre elemanına zarar verir. | Aşırı ısı devre elemanına zarar verir. |
| Serigrafi PCB üzerinde eleman yerleşimin | Serigrafi PCB üzerinde eleman yerleşimini gösterir. |
| Lehimde ana metal erimez, yalnız ara met | Lehimde ana metal erimez, yalnız ara metal akışkan hâle gelir; kaynakla karıştırılmamalıdır. |
| Yüzeydeki yağ, oksit ve kirlilik lehimin | Yüzeydeki yağ, oksit ve kirlilik lehimin akmasını engeller; işlem öncesi zımpara ve temizlik şarttır. |
| Kalan akışkan kalıntısı temizlenmezse ko | Kalan akışkan kalıntısı temizlenmezse korozyona ve elektronikte kısa devreye yol açar. |
Lehimleme Tekniği, Elektronik Atölyesi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır. Aşırı ısı devre elemanına zarar verir. Serigrafi PCB üzerinde eleman yerleşimini gösterir. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.
Soru: Bir PCB üzerindeki lehim ekinin kalitesini değerlendir: iyi bir ek hangi özelliklere sahiptir, yetersiz ısı ile aşırı ısı hâllerinde ne görülür ve 450 °C sınırı neyi ayırır?
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: İyi ekin parlak, pürüzsüz, pad ile bacağı örten koni veya yastık biçiminde olduğu yazılır (5 puan); Yetersiz ısıda mat, topaklı ve boşluklu yüzey oluştuğu belirtilir (4 puan); Aşırı ısıda devre elemanının zarar görebileceği açıklanır (3 puan); 450 °C sınırının yumuşak lehim ile sert lehimi ayırdığı eklenir (3 puan).
Lehimleme Tekniği, Elektronik Atölyesi dersi kapsamındaki Lehimleme ve Montaj ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur. Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve…
Lehimleme Tekniği ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et. Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.
İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır. · Aşırı ısı devre elemanına zarar verir. · Serigrafi PCB üzerinde eleman yerleşimini gösterir. · Sınır: Yumuşak lehim < 450 °C, sert lehim ≥ 450 °C sıcaklıkta yapılır.
Lehimleme Tekniği ile ilgili temel kavramları açıklar. Lehimleme Tekniği konusunun Elektronik Atölyesi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir. Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
Lehimleme Tekniği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: A) İyi lehim parlak ve pürüzsüz olmalıdır.
İyi lehim parlak kavramı Lehimleme Tekniği konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Lehimleme Tekniği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: C) Serigrafi PCB üzerinde eleman yerleşimini gösterir.
Serigrafi PCB üzerinde kavramı Lehimleme Tekniği konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Lehimleme Tekniği konusuyla ilgili hangi ifade doğrudur?
Doğru cevap: A) Aşırı ısı devre elemanına zarar verir.
Aşırı ısı devre kavramı Lehimleme Tekniği konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Elektrik-Elektronik Teknolojisi için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Lehimleme Tekniği konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç