10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi

LED ve Foto Diyot ile Optik Elemanlar — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

LED'in ileri ve ters bağlantıda nasıl çalıştığını açıklayarak polarite önemini irdeler.
Seri bağlanan akım sınırlama direncini hesaplayarak LED'in akım değerini belirler.
Foto diyotun ışığa duyarlı iletim davranışını ölçerek ters yöndeki akım değişimini yorumlar.
Optik bağlaşıcı kullanılarak iki devre bölgesinin ışıkla yalıtıldığı uygulamaları kurar.
LED ile foto diyotu karşılaştırarak arıza belirtilerini ayırt eder.

LED, üzerinden doğru yönde akım geçtiğinde ışık yayan tek yönlü bir diyottur ve polaritesi vardır.
LED'e doğru yönde akım verilmezse eleman yanmaz; ters yönde yüksek gerilim verilirse kalıcı olarak arızalanır.
LED'in parlaklığı, seri bağlanan direnç değeri ve uygulanan akımla belirlenir; direnç küçüldükçe parlaklık artar.
Foto diyot, üzerine düşen ışığa bağlı olarak ters yönde akım geçirir ve karanlıkta bu akım çok küçüktür.
Optik bağlaşıcı, bir devredeki iki bölgeyi ışıkla yalıtarak bağlar ve elektriksel temas oluşmasını engeller.
Renk değiştikçe ileri gerilim de değiştiği için her renk grubunun seri direnci ayrı hesaplanır.
LED akımı ölçülürken ölçüm noktası LED ile seri direncin arasından alınmalıdır.

Seri direnç hesabı: R = (U_besleme - U_f) / I
Akım hesabı: I = (U_besleme - U_f) / R
Dirençte düşen gerilim: U_R = U_besleme - U_f
LED'de harcanan güç: P = U_f x I
Güvenli çalışma kuralı: geçen akım LED'in anma akımını aşmaz
Foto diyot kuralı: ışık şiddeli arttıkça ters yönde geçen akım artar
Optik bağlaşıcı kuralı: iki bölüm arasında yalıtım vardır, ortak dönüş yolu yoktur
Polarite kuralı: uzun bacak anot, kısa bacak katot; gövdede düz kalan kenar katottur

Ters polarite bağlantısı: LED'in anot ve katot bacakları karıştırıldığında eleman yanmaz, üstelik ters gerilim nedeniyle kalıcı olarak bozulur. Montaj öncesi bacaklar ayrı ayrı doğrulanmalıdır.
Seri direnç kullanmamak: LED doğrudan beslemeye bağlandığında akım sınırsız büyür, eleman birkaç saniye içinde ısınıp yanar. Doğru direnç her zaman hesaplanarak seçilmelidir.
Ölçümü yanlış noktadan almak: LED'in iki bacağı arasına ölçüm cihazı bağlanırsa yalnızca gerilim düşümü ölçülür, akım değeri elde edilemez. Ölçüm seri direncin bir ucundan alınmalıdır.
Renk ile ileri gerilimi karıştırmak: Kırmızı bir LED için hesaplanan 220 ohm değerlik direnç, mavi bir LED'in üzerinden aşırı akım geçirir. Direnç seçimi renge göre yapılmalıdır.
Foto diyotu LED gibi kullanmak: Foto diyot ışık yayan değil ışığa duyarlı elemandır; çıkışında sürekli bir akım varmış gibi yorumlanırsa devre tasarımı yanlış sonuçlanır.

LED ve foto diyot kartlarını ölçerken gözü doğrudan yanan ışığa sokmayın; parlama geçici körlük yapabilir.
Direnç hesabını yaparken LED'in katalog değeri yerine ölçtüğünüz çalışma gerilimini kullanın, sonuç daha güvenilir olur.
Optik bağlaşıcı kullanılan devrelerde iki tarafın toprak bağlantısını ayrı bırakın; ortak yol üzerinden akım geçmesi denetimi bozar.
Aynı devredeki LED'lerin parlaklığını karşılaştırırken gözle değil ölçüm cihazıyla değerlendirme yapın, göz yanıltıcıdır.
Her LED dalına ayrı seri direnç koyun; ortak direnç kullanımı kısa devre riskini artırır.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.