10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Üç Fazlı Sistemler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Üç fazlı üretimde fazlar arasındaki 120 derecelik aralığı açıklar.
- Yıldız bağlantı ile üçgen bağlantıyı birbirinden ayırır.
- Hat gerilimi ile faz gerilimi arasındaki sayısal ilişkiyi hesaplar.
- Dengeli yük koşulunda nötrden geçen akımı yorumlar.
- Üç fazlı motorun dönüş yönünü faz sırasıyla ilişkilendirir.
- Üç fazlı bir sistemde toplam güç hesabını yapar.
Önemli noktalar
- Üç fazlı sistemde üç gerilimin genliği ve frekansı eşit, aralarındaki faz farkı 120 derecedir.
- Yıldız bağlantıda nötr iletkeni bağlandığında tek fazlı yükler de aynı sistemden beslenebilir.
- Dengesiz yükte faz gerilimleri birbirine eşit olmaz, aşırı yüklenen faz sargıları ısıtır.
- Üçgen bağlantıda her sargı hatlar arasına doğrudan bağlandığı için bir bağlantı hatası tüm sargıları etkiler.
- Motor klemensinde iki iletkenin yer değiştirmesi motorun dönüş yönünü değiştirir.
- Üç fazlı sistemde aynı güç için tek fazlı sisteme göre daha az iletken kesiti yeterli olur.
- Kablo ve koruma elemanı seçilirken hat gerilimi değeri esas alınır.
Formüller ve kurallar
- Yıldız bağlantıda hat gerilimi, faz geriliminin kök 3 katına eşittir.
- Yıldız bağlantıda hat akımı, faz akımına eşittir.
- Üçgen bağlantıda hat gerilimi, faz gerilimine eşittir.
- Üçgen bağlantıda hat akımı, faz akımının kök 3 katına eşittir.
- Dengeli sistemde üç faz akımının vektörel toplamı sıfırdır.
- Toplam güç, üç eşit fazın güçleri toplamıdır.
- Hat gerilimi ile hat akımı kullanılan güç bağıntısında kök 3 çarpanı yer alır.
- Şebeke frekansı 50 Hz iken fazlar arası aralık 120 derecedir.
Sık yapılan hatalar
- Yıldız bağlantıda hat gerilimini faz gerilimine eşit saymak: yıldız bağlantıda hat gerilimi, faz geriliminin kök 3 katına eşittir; bu bağıntı üçgen bağlantı için geçerlidir.
- Üçgen bağlantıda nötr iletkeni aramak: üçgen bağlantıda sargı uçları doğrudan hatlar arasına eklenir, bu yüzden ayrı bir nötr iletkenine gerek duyulmaz.
- Dengesiz yükte nötrden akım geçmediğini varsaymak: yükler farklı güçte olduğunda faz akımları toplanmaz ve nötr iletkeninde belirgin bir akım oluşur.
- Motoru üç iletkeni aynı faza bağlayarak çalıştırmayı denemek: bu bağlantıda motor döner, yalnızca uğultu yapar ve stator sargıları ısınır.
- Motor klemensinde faz sırasını gözetmemek: iki iletkenin yer değiştirilmesi dönüş yönünü ters çevirir, bu yüzden sıra her bağlantıda kontrol edilmelidir.
- Toplam gücü tek bir fazın gücü sanmak: dengeli bir sistemde toplam güç, üç fazın güçlerinin toplamıdır ve tek fazın üç katına eşittir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hat gerilimi ile faz gerilimi ayrımını yaparken ölçüm noktasına bak: iletkenler arası ölçüm hat, iletken ile nötr arası ölçüm faz verir.
- Kök 3 değerini yaklaşık 1,73 olarak kullanarak hızlı hesap yapabilirsin, sonucu standart değere yuvarla.
- Motorun dönüş yönünü değiştirmek için iki iletkeni takas etmek yeterlidir, üç iletkeni birden değiştirmeye gerek yoktur.
- Dengeli yükte nötr akımının sıfıra yakın çıkması, yüklerin doğru paylaştırıldığının en kolay kanıtıdır.
- Saha ölçümünde herhangi iki hat arasını ölçmek yeterlidir, üç fazlı sistemde bütün hat gerilimleri birbirine eşittir.
- Arıza arayışında önce nötr ve topraklama düzenini, sonra faz sırasını denetlemek işi hızlandırır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.