10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi

Kirchhoff Kuralları ile Devre Analizi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Bir düğüm noktasına giren ve çıkan akımların eşitliğini denklem hâline getirir.
Bir kapalı çevrede dolaşırken gerilim düşümlerinin cebirsel toplamını sıfırlar.
Bilinmeyen sayısı kadar bağımsız denklem kurarak devreyi çözer.
Mozgâh analizi ile düğüm gerilimi analizini karşılaştırır ve uygun yöntemi seçer.
Hesaplanan değerleri ölçüm sonuçları ve enerji denetimiyle karşılaştırarak doğrular.
Akım yönü ve polarite hatalarının sonuçları nasıl bozduğunu irdeler.

Düğüm kuralı akımın korunumunu, çevre kuralı ise gerilimin korunumunu ifade eder.
Kurallar bütün doğru akım devrelerinde geçerlidir; belirleyici olan eleman tipi değil bağlantı biçimidir.
Akım yönleri keyfî seçilebilir, ancak aynı düğüm için bütün denklemlerde aynı işaret kullanılmalıdır.
Aynı iki nokta arasındaki iki yoldan ters yönde geçen akımlar cebirsel olarak toplanır.
Bağımsız denklem sayısı bilinmeyen sayısına eşit olmazsa çözüm eksik ya da tutarsız kalır.
Ölçümde ampermetre seri, voltmetre paralel bağlanır; ters bağlantı sonuçların yorumunu bozar.
Çözüm sonrası enerji denetimi yapmak, işaret hatalarını en kısa yoldan ortaya çıkarır.

Düğüm kuralı: bir düğüme giren akımların toplamı, çıkan akımların toplamına eşittir.
Çevre kuralı: bir kapalı çevrede dolaşırken gerilim düşümlerinin cebirsel toplamı sıfırdır.
Ölçüm sayısı kuralı: bilinmeyen sayısı, yazılması gereken bağımsız denklem sayısına eşit olmalıdır.
Dal akımı kuralı: bir dalın akımı, o dalın iki ucundaki gerilim farkının direnç değerine bölümüdür.
Referans düğümü kuralı: seçilen bir düğümün gerilimi sıfır kabul edilir, öteki düğümler buna göre çözülür.
İşaret kuralı: giren akımlar artı, çıkan akımlar eksi işaretle aynı düğüm denklemine yazılır.
Enerji denetimi kuralı: kaynak gücü, dirençlerde harcanan toplam güce eşit olmalıdır.
Köprü kuralı: denge, iki dalın direnç oranlarının birbirine eşitliğiyle sağlanır.

Akım yönlerini belirlemeden denkleme başlamak: Yön seçimi keyfîdir ama tutarlı olmak zorundadır. Bir düğümde giriş kabul edilen yön, aynı düğümün bütün denklemlerinde aynı işaretle kullanılmalıdır; aksi hâlde toplam sıfır olmaz.
Kaynak gerilimini işaretsiz yazmak: Kaynak gerilimi, dolaşım yönüyle ilişkisine göre artı veya eksi işaretle denkleme katılır. İşaret atlandığında çevre denklemindeki toplam sıfır koşulunu sağlamak mümkün olmaz.
Aynı dirençte ters yönlü akımları toplamak yerine çarpmak: Aynı koldan ters yönde akan akımlar cebirsel olarak toplanır. Çarpma işlemi yalnızca akımların birbirine paralel olduğu dallarda kullanılır.
Ölçü birimini atlamak: Direncin iki ucundaki gerilim 12 V ise 4 Ω üzerinden 3 A akım geçer. Amper cinsinden yazılması gereken yerde miliampere ya da mikroampere yazmak sonucu onlarca kat değiştirir.
Bilinmeyen sayısını saymadan denklem yazmak: Düğüm ve çevre denklemleri birbirine bağımlı oldukları için fazladan denklem tutarsızlık yaratır. Şema üzerinde bilinmeyenleri listelemek, doğru sayıda denklem kurmanın en sağlam yoludur.
Bütün akımları aynı yönde kabul etmek: Ortak bir kolda iki çevre akımı zıt yönde katkıda bulunur. Bu koldaki net akım için çevre akımları birbirinden çıkarılır, toplanmaz.

Şemayı kâğıda yeniden çizerken düğüm noktalarını renkli kalemle işaretlemek, denklem yazımını hızlandırır.
Denklemleri yazmadan önce bilinmeyenleri ve kullanılacak düğümleri ayrı bir listeye yazmak, eksik denklem kalmasını önler.
Kaynak gerilimlerini kutba göre işaretlemek, polarite hatalarının en sık kaynağı olan durumu ortadan kaldırır.
Çözümde elde edilen akımların yönü gerçek akım yönüyle ters çıkarsa sonucu hemen reddetmek yerine denklemleri baştan yaz.
Ölçüm yaparken ölçüm noktalarını önceden işaretlemek, sapmanın hangi kolun ölçümünden kaynaklandığını ayırt etmeyi sağlar.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.