10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi

Diyot Çeşitleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Diyotun iletim, kesim ve kırılma bölgelerini eşik gerilimi ve ters gerilim kavramlarıyla açıklar.
Doğrultucu, Schottky, zener ve güç diyotlarını kullanım alanlarına göre karşılaştırır.
Tek fazlı ve üç fazlı doğurucu devrelerde doğru gerilimi ve dalga tepe değerini hesaplar.
Zener regülasyon devresinde seri direnç değerini ve zener gücünü hesaplar.
Diyotları multimetre diyot modunda ölçer, ölçüm cihazının kalibrasyon durumunu kontrol eder.
İş sağlığı ve güvenliği ile ölçüm güvenliği kurallarına uygun olarak çalışır.

Zener diyot ters bağlanır ve ters bölgenin kırılma gerilimiyle çalışır; normal diyot gibi iletim yönünde kullanılmaz.
Üç fazlı doğurucu köprünün her kolundaki diyot, faz-faz geriliminin tepe değeri olan 566 V'u karşılamalıdır.
Schottky diyodun düşük ileri gerilimi kaybı düşürür, ancak ters kaçak akımı yüksektir ve sıcaklıkla daha da artar.
Güç diyodu ısı akıtıcısı olmadan çalıştırılamaz; termal macun ve sıkı montaj sıcaklık artışını doğrudan belirler.
Diyot ölçümü için devrenin enerjisi kesilir; devrede ölçüm yapılırsa paralel elemanlar okumayı şaşırtır.
Kalibrasyon etiketi süresi dolmuş multimetre ile alınan değer raporlanmaz, ölçüm geçersiz sayılır.
Doğrultucu köprüde iki diyot aynı anda iletime geçtiği için kayıp iki kez VF ile hesaplanır.

İletim gerilimi: VF ≈ 0,7 V (silidyum), VF ≈ 0,3 V (germanyum ve Schottky); kesin değer veri sayfasından akıma göre okunur.
Üç fazlı tam dalga doğrulamada ortalama doğru gerilim: Ud = 1,35 × UL = 1,35 × 400 = 540 V.
Tek fazlı tam dalga köprüde ortalama doğru gerilim: Ud ≈ 0,9 × Us − 2VF.
Diyot ters gerilim şartı: PIV ≥ √2 × UL, yani 400 V faz-faz için en az 566 V, pratikte 800-1000 V seçilir.
Diyotun harcadığı güç: P = VF × IF; bağlantı sıcaklık artışı ΔT = P × RθJC.
Zener seri direnci: Rs = (Vin − Vz) / Iz, zener gücü Pz = Vz × Iz, direnç gücü PR = (Vin − Vz) × Iz.
Süreklilik ve diyot testinde beklenen okuma: iletim yönünde 0,5-0,8 V, ters yönde sonsuz direnç (OL).

Zener diyodu iletim yönünde bağlamak: Zener, ters bölgedeki sabit kırılma gerilimiyle referans oluşturur; doğru bağlanırsa sıradan bir diyot gibi davranır ve regülasyon yapmaz.
Üç fazlı köprüde 0,9 katsayısını kullanmak: Üç fazlı tam dalga doğrultmada katsayı 1,35'tir; 0,9 yalnızca tek fazlı köprü için geçerli olduğundan sonuç 540 V yerine hatalı 360 V çıkar.
Yalnızca 0,7 V ile yetinip akımı hesaplamamak: Diyotun gücü VF × IF ile bulunur; akım 3 A ise kayıp 2,1 W olur ve bu güç soğutma seçimini belirler.
Ters gerilimde yalnızca şebeke gerilimini esas almak: Köprünün ters gerilimi faz-faz değerinin tepesi olan 566 V'tur; 600 V'luk diyot sınırda kalır, pratikte 800-1000 V seçilir.
Devrede enerji varken diyot ölçmek: Paralel bağlı direnç ve elemanlar okumayı değiştirir; en az bir uç devreden ayrılmalı ve besleme kesilmelidir.
Kalibrasyon tarihini kontrol etmemek: Etiketi süresi dolmuş cihazla alınan ölçüm raporda kabul edilmez; ölçüm öncesi cihazın kalibrasyon durumu okunmalıdır.

Doğrultma sorularında önce besleme türünü belirleyin: tek fazda 0,9, üç fazda 1,35 katsayısı kullanılır.
Zener sorularında sıra daima direnç, akım, güç şeklindedir; şıklardaki mertebeyi watta karşılaştırın.
Ters gerilim sorularında tepedeki √2 katsayısını atlamayın; 400 V için sonuç 566 V'tur, 400 V değil.
Diyot modunda iki yönde de aynı okuma çıkıyorsa eleman kısa devredir; direnç moduna geçip doğrulama yapın.
Soru köprüyü açık bırakıp akım sorduğunda, kaybın iki diyot üzerinden hesaplandığını unutmayın.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.