10. SınıfBiyomedikal Cihaz Teknolojileri
Biyoelektrik Sinyaller — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Biyopotansiyelin oluşumunu ve vücut yüzeyine ulaşırken zayıflamasını açıklar.
- Elektrot ile doku arayüzündeki yarım hücre potansiyelini ve elektrot empedansının ölçüm etkisini yorumlar.
- Fark ölçümü, CMRR ve ekranlama ile ortak kipli gürültünün nasıl bastırıldığını hesaplar.
- Nyquist kuralını ve ADC kademe değerini verilen bir kanal için hesaplar.
- Yanlış örnekleme koşullarını tespit eder ve giderici önlemi belirler.
- ESD koruma kurallarına uyarak elektronik kart üzerinde ölçüm yapar.
Önemli noktalar
- Vücut yüzeyinde ölçülen biyopotansiyel kaynağından çok daha küçüktür: EKG mV, EEG ile EMG µV mertebesindedir.
- Elektrot ile deri empedansı yüksekse gürültü artar; temizlik ve jel ölçümün ilk şartıdır.
- Örnekleme frekansı üst frekansın iki katının altına düşerse sahte frekanslar oluşur ve bunlar dijital filtreyle geri getirilemez.
- ADC bit sayısı arttıkça kademe değeri küçülür; kademe sinyal genliğinden küçük olmalıdır.
- Şebeke gürültüsü ortak kipli geldiğinden çözümü yüksek CMRR ve ters kuvvet devresindedir.
- Elektronik kart servisinde bileklik ve topraklı minder kullanımı ESD kaynaklı arızaları önler.
Formüller ve kurallar
- Nyquist kuralı: fs ≥ 2 × f üst; yanlış örnekleme sahte frekansı mutlak değer |f − fs| ile görünür.
- Kademe değeri: LSB = Vref / 2 üzeri n (12 bit ve 5 V için LSB ≈ 1,22 mV).
- Kuantalama sinyal gürültü oranı: SNR ≈ 6,02 × n + 1,76 dB.
- CMRR bağıntısı: CMRR (dB) = 20 × log10(Ad / Ac); 80 dB = 10000, 100 dB = 100000.
- Diferansiyel eşdeğer hata = Ortak kipli gerilim / CMRR.
- Fark ölçümü çıkışı: Vçıkış = Ad × (V1 − V2) + Ac × Vcm.
- Ag/AgCl elektrot yarım hücre potansiyeli yaklaşık +0,222 V'dur.
Sık yapılan hatalar
- Örnekleme frekansını sinyalin frekansına eşit seçmek: fs en az iki kat olmalıdır; eşitlenirse Nyquist sınırı ihlal edilir ve sinyal sahte frekansa bürünür.
- Elektrottan önce cildi hazırlamamak: Ter ve ölü deri empedansı yükseltir; gürültü artar, ölçüme zamanlama ve jak artefaktı girer.
- LSB hesabında 2 üzeri n yerine n ile bölmek: Kademe değeri Vref / 2 üzeri n ile bulunur; 12 bit için bölen 4096'dır, 12 değildir.
- Kuantalama sinyal gürültü oranını bit sayısıyla doğrusal sanmak: Bağıntı logaritmiktir; bit iki katına çıktığında SNR yalnızca yaklaşık 6 dB artar.
- Ölçüm yapmadan önce kartın ESD korumasını atlamak: Vücutta biriken birkaç bin voltluk boşalma ince film devreleri bozar; bileklik ve minder şarttır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Nyquist sorularında iki büyüklüğü karşılaştır: fs ile 2 × üst frekans; hangisi küçükse karar ona göre verilir.
- Bit sorularında 2 üzeri n değerini hemen yaz: 8 bit 256, 10 bit 1024, 12 bit 4096; sonra referans gerilimi böl.
- CMRR dB olarak verilmişse 20 log kuralıyla katsayıya çevir, sonra Vcm / CMRR işlemini uygula.
- Artefakt sorularında önce elektrot ile deri arayüzünü, sonra kablo ve ekranlamayı ele al.
- Serviste ESD korumasını kural değil güvenlik olarak uygula; kartı açmadan bileklik kontrol edilir.
- Referans gerilimindeki birkaç yüzde sapmasının tüm ölçümü kaydırdığını unutma, ölçüm öncesi referansı teyit et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.