10. SınıfBilişim Teknolojileri
Erişim Belirleyiciler ve Kapsülleme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Genel, özel, korumalı ve derleme içi erişim belirleyicilerinin kapsamını karşılaştırır.
- Veriyi özel alanda tutup genel özellikle erişerek kapsülleme ilkesini uygular.
- Özellik üzerinde değer doğrulama yazarak geçersiz verinin alana girmesini engeller.
- Yalnızca okuma işlevi ve değiştirilemeyen alan kurallarını doğru kullanır.
- Ortak sayaç için statik alan, kalıcı veri için değiştirilemeyen alan seçer.
- Erişim ihlalinin derleme aşamasında fark edildiğini denetleyerek kodu güvenli yazar.
Önemli noktalar
- Özel alan dışarıdan doğrudan değiştirilemediği için geçersiz değer sınıfa hiç girmez.
- Özellik tanımlanırsa alanın erişimi tek kapıdan geçer ve doğrulama o kapıda yapılır.
- Kütüphane arayüzü tasarlanırken genel üyeler, yardımcı işlerde ise özel üyeler tercih edilir.
- Salt okunur özellik, kimlik veya hesaplanan değerlerin dışarıdan değiştirilmesini engeller.
- Ortak kullanılacak sayaç ve kayıt değerleri statik alan olarak tanımlanmalıdır.
- Alan gizliyken arayüzün genel üyeleri, değişkenleri değiştirmek yerine özelliklerle çalışır.
- Erişim belirleyicisi seçimi, üyenin sınıf dışında kimin tarafından kullanılacağına göre yapılır.
Formüller ve kurallar
- Erişim belirleyicisi, bir üyenin sınıf içinden mi yoksa sınıf dışından mı erişileceğini belirler.
- Kapsam halkası küçükten büyüğe: private, internal, protected, public.
- Kapsülleme: özel alan artı genel özellik eşitliği denetimli erişim ve geçersiz veri engelidir.
- Özellik, alanın okuma ve yazma yollarını saran iki işlevdir; yazma işlevi olmazsa salt okunur olur.
- readonly alan yalnızca tanımlandığı yerde ya da yapıcı metotta bir kez atanabilir.
- static alan sınıfa aittir; tüm nesneler aynı değeri paylaşır.
- Alan ile parametre adı çakıştığında nesnenin kendi alanına erişmek için this kullanılır.
- Kapsam dışı erişim denemesi derleme zamanında hata verir, çalışma zamanında değil.
Sık yapılan hatalar
- Alanı genel yapıp doğrulamayı özelliğe bırakmak: Alan doğrudan açılınca çağıran kod denetimi atlayarak geçersiz bir değer yazabilir, kapsülleme tamamen ortadan kalkar.
- Kapsüllemeyi yalnızca private yazmakla sağlamak: Veri gizlenir ama yazma yolunda kural yoksa eksik kalınır; denetim mutlaka özellik ya da metot üzerinden yapılmalıdır.
- Değiştirilemeyen alanı sonradan güncellemeye çalışmak: readonly alan yalnızca tanımlandığı yerde ya da yapıcıda atanabilir, metot içinde atama denemesi derleme hatası verir.
- Ortak sayacı her nesnede ayrı tanımlamak: Sayaç alanı statik değilse her nesnede ayrı değer tutar ve toplam kayıt sayısı yanlış çıkar.
- Alan adı ile parametre adını aynı yazıp this kullanmamak: Değişken gölgelenince atama parametreye yapılır, alan eski değerinde kalır ve veri kaybolur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Erişim belirleyicisi sorularında halkayı küçükten büyüğe yaz: private, internal, protected, public.
- Sınıf tasarlarken önce hangi bilginin tutulacağını, sonra hangi işlemin yapılacağını sırala.
- Alanı her zaman özel tut, erişimi özellikle ver; bu alışkanlık ileride sınıfı büyüttüğünde işini kolaylaştırır.
- Genel üyeyi yazmadan önce sor: bu üyeyi gerçekten dışarıdan mı çağırmak istiyorum, sadece sınıf içinde mi?
- Doğrulama kurallarını yazmadan önce geçerli aralığı belirle, sonra alan sınırının dışını reddeden koşulu yaz.
- Ortak değer gerektiğinde değişkenin tüm nesnelerde mi ortak olacağını sor; ortaksa statik alan kullan.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.