Yapıcı ve Yıkıcı Metotlar

Konu Anlatımı

Nesne Doğarken ve Ölürken Ne Olur?

Her nesnenin işe başlamadan önce hazır hâle getirilmesi gerekir: IP adresi boş string olmamalı, port numarası 0 olmamalı, dosya açıldıysa elinde tuttuğu kaynak kapatılmalıdır. Bu hazırlığı yapan metoda yapıcı (constructor), nesne yok olurken devreye giren özel metoda ise yıkıcı (finalizatör) denir. Yapıcı çağrısı garanti ve senkron bir iştir; yıkıcının ne zaman çalışacağı ise belirsizdir, bu yüzden kritik kaynakların kapatılması yalnızca yıkıcıya bırakılmaz.

1. Yapıcı Metot Kuralları

Yapıcının adı sınıfın adıyla birebir aynıdır ve geri dönüş değeri yoktur. Sınıfta hiçbir yapıcı yazılmazsa derleyici parametreless bir yapıcıyı otomatik üretir; ancak programa bir tane parametreli yapıcı eklenirse otomatik üretim durur ve parametresiz new çağrısı derleme hatası verir. Yapıcı, alanlara ilk değeri atamanın en güvenli yoludur çünkü nesne daha hiçbir kod tarafından kullanılmadan önce durumu tanımlanmış olur.

2. Aşırı Yükleme (Overload)

Aynı sınıf içinde birden fazla yapıcı, parametre listesi farklıysa yan yana yazılabilir. Çağrım sırasında argüman sayısı ve tiplerine bakılarak hangi yapıcının çalışacağı belirlenir. Bu durum nesneyi farklı bilgi seviyelerinde kurma imkânı verir: yalnız model bilgisiyle, ya da model ile IP bilgisi birlikte kurulabilir. Parametreler aynı olup yalnız türleri farklıysa çağırım yine ayrıdır; hiçbiri uymazsa derleme hatası alınır.

3. Yıkıcı, Çöp Toplayıcı ve Kaynaklar

C#'ta yıkıcı, ~SınıfAdı biçiminde yazılır ve çöp toplayıcı (GC) nesnenin bellekten silineceğini anladığında onu çağırır. Bellek yönetimi otomatiktir; buna karşılık dosya tutamacı, ağ soketi, veritabanı bağlantısı ve donanım portu gibi elle yönetilen kaynaklar serbest bırakılmazsa kilit kalır. Bu kaynaklar IDisposable arayüzünü uygular ve Dispose metodu çağrılmalıdır; using bloğu kapanırken bu çağırmayı otomatik yapar.

4. Adım Adım: Kaynağı Güvenle Kullanan Yapıcı

1. Sınıfın alanları yazılır: dURUM yerine durumOku, yedekYolu ve acikBaglantiSayisi gibi açık adlar kullanılır.
2. Parametreli yapıcıda alanlar doğrulanır ve ilk değer ataması yapılır.
3. using System.IO ve using System ile gerekli ad alanları eklenir.
4. Yedek dosyası using bloğu içinde açılır, blok kapanınca dosya kilitleri bırakılır.
5. Dispose metodu içinde kaynaklar serbest bırakılır, nesne çöp toplayıcıya bırakılır.

5. Sınav ve Saha Odaklı Notlar

Sınavda yapıcının geri dönüş değeri olmadığı, adının sınıf ile aynı olduğu ve parametresiz otomatik yapıcının yalnızca hiçbir yapıcı yazılmadığında üretiltiği sorulur. Ayrıca using bloğunun finally karşılığı olduğu, yani hata çıksa da çıktığın blok içindeki kaynağı kapattığı sıkça sorulur.

Sahada en sık görülen arıza, yedek görevinin dosyayı açık bırakıp kilitlemesidir. Bir yedekleme işi 4 GB'lık bir dosyayı her çalıştırmada açıp kapatmıyorsa bir sonraki görev dosyaya yazamaz; açık bağlantı sayacı ise sorgu başına bir artıp serbest bırakılmazsa bağlantı havuzunu tüketir. Kaynak yönetiminin gözlemlenebilir karşılığı budur.

Ne Öğreneceğiz

Yapıcı metot çeşitleri, aşırı yükleme, finalizatör, çöp toplayıcı ve kaynakların düzenli serbest bırakılmasını anlatan kaynak yönetim konusudur. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Yapıcı metodun görevini ve sınıf adıyla aynı adı taşıma kuralını açıklar.
• Parametreli yapıcı ile nesnenin ilk durumunu doğru kurar.
• Aynı sınıf içinde birden fazla yapıcının (aşırı yükleme) nasıl ayırt edildiğini gösterir.
• Finalizatör ile çöp toplayıcının çalışma biçimini ve farkını değerlendirir.
• IDisposable arayüzü ve using bloğu ile dosya, port ve bağlantıların neden düzenli kapatıldığını gerekçelendirir.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Yapıcı ilk değeri atamanın en güvenli yoludur, nesne kullanılmadan önce durumu tanımlanır.
• Çöp tolayıcı yalnızca belleği yönetir, dosya ve bağlantı gibi elle yönetilen kaynakları kapatmaz.
• Finalizatörün ne zaman çalışacağı garanti edilmez, bu yüzden kritik işler için kullanılmaz.
• using yalnızca IDisposable uygulayan türlerle kullanılır.
• Aşırı yüklenmiş yapıcılarda parametreler aynı olamaz, yoksa çağırım belirsizleşir.
• Dispose çağrıldıktan sonra nesne yeniden kullanılmamalı, yeni nesne üretilmelidir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama: