10. SınıfMatematik
İki Kategorik Değişkenli Veriler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İki kategorik değişkenli verileri çapraz tabloda düzenler.
- Bağıl sıklıkları hesaplayıp iki değişkeni karşılaştırır.
- Değişkenler arasında ilişki olup olmadığını yorumlar.
- Bulduğu ilişkiyi gerçek hayat durumlarıyla ilişkilendirir.
Önemli noktalar
- İki kategorik değişkenin birlikte sıklığı, çapraz tablonun bir hücresinde yer alır.
- Satır toplamları bağıl sıklık hesabının paydasını oluşturur.
- Bağıl sıklıklar, farklı boyutlu grupları aynı ölçekte karşılaştırmayı sağlar.
- Her satırın yüzdeleri toplamı %100 olmalıdır; bu bir kontrol kuralıdır.
- Yüzdeler birbirinden belirgin biçimde farklıysa değişkenler arasında ilişki vardır.
- İlişki bulunduğunda sonuç, örnekleme dayandığı için genellenirken dikkatli olunmalıdır.
Formüller ve kurallar
- Çapraz tablo: satır toplamları + sütun toplamları + genel toplam N
- Bağıl sıklık = sıklık ÷ N
- Satır bağıl sıklığı = hücre sıklığı ÷ satır toplamı
- Sütun bağıl sıklığı = hücre sıklığı ÷ sütun toplamı
- Yüzde = bağıl sıklık × 100
- Bir satırdaki bağıl sıklıkların toplamı = 1 (yani %100)
Sık yapılan hatalar
- Sıklığı genel toplama bölmek: Satır içi karşılaştırmada payda satır toplamıdır; N ile bölmek farklı soruyu yanıtlar ve sonucu yanıltır.
- Satır toplamını unutmak: Satır toplamı olmadan bağıl sıklık hesaplanamaz; hücre değeri tek başına oran vermez.
- Yüzdeleri toplamayı unutmak: Her satırın bağıl sıklıkları toplamı 1'dir; toplam 1 çıkmıyorsa hesapta hata vardır.
- İlişkiyi nedensellik sanmak: Bağıl sıklıklardaki fark yalnızca ilişkiyi gösterir, neden-sonuç kurmaz.
- Yaygın hata 5: İki Kategorik Değişkenli Veriler konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda yüzdeler isteniyorsa önce satır toplamını bul, sonra böl; ayrı ayrı hesapladığın oranları karşılaştır.
- Tablodaki toplamları kenara yazmak, hesaplama hatalarını büyük ölçüde azaltır.
- Sınavda yüzde sorularında sonucu 0-1 ile %0-%100 arasında karşılıklı kontrol et.
- Karşılaştırma sorularında iki satırın bağıl sıklıklarını yan yana yaz, göz ucuyla farkı gör.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İki Kategorik Değişkenli Veriler konusunun çözümlü sorularını çöz.