Kimya · 10. Sınıf · Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar
Gerçek hayatta tepkimeye giren maddeler genellikle tam stokiyometrik oranda bulunmaz. Bir maddenin miktarı yetersizse tepkime onunla birlikte durur; harcanamayan fazla maddelere aşırı reaktif, tepkimeyi sınırlayan maddeye ise kısıtlayıcı reaktif denir. Ürün miktarı daima kısıtlayıcı reaktife göre hesaplanır. Önce her reaktifin molü hesaplanır, sonra denklemdeki katsayı oranına göre gereken miktar karşılaştırılır. Gerekeni karşılamayan reaktif kısıtlayıcıdır. Örneğin 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde 4 g H₂ (2 mol) ve 16 g O₂ (0,5 mol) varsa, 2 mol H₂ için 1 mol O₂ gerekir; elde yalnızca 0,5 mol O₂…
Tepkimeyi başlatan fakat miktarı yetersiz olduğu için sınırlayıcı olan reaktife ne ad verilir?
Doğru cevap: C) Kısıtlayıcı reaktif
Miktarı en az olan ve diğer maddeleri tam tüketemeyen reaktif kısıtlayıcı reaktiftir; tepkime onun tükendiğinde durur.
4 g H₂ ve 16 g O₂, 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesine giriyor. Kısıtlayıcı reaktif hangisidir? (H = 1, O = 16)
Doğru cevap: B) O₂
4 g H₂ = 2 mol, 16 g O₂ = 0,5 mol'dür. 2 mol H₂ için 1 mol O₂ gerekirken yalnızca 0,5 mol vardır; oksijen kısıtlayıcıdır.
10 g CaCO₃ ile 3,65 g HCl tepkimeye sokuluyor (CaCO₃ = 100, HCl = 36,5). Kısıtlayıcı reaktif hangisidir?
Doğru cevap: B) Hidroklorik asit
n(CaCO₃) = 10 / 100 = 0,1 mol, n(HCl) = 3,65 / 36,5 = 0,1 mol'dür. 0,1 mol CaCO₃'ün tamamen tüketilmesi için 0,2 mol HCl gerekir; elde yalnızca 0,1 mol olduğundan HCl kısıtlayıcıdır.
Bu sayfa Kısıtlayıcı Reaktif ve Yüzde Verim konusu için hazırlanmış kısa bir özetdir. Tam içerik için ders sayfasını açabilir, DersTeders ana sayfasından diğer konulara geçebilirsin.