10. SınıfKimya
Yaygın Bileşikler ve Kullanım Alanları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Yaygın bileşikleri formül ve adıyla tanır.
- Bileşiklerin kullanım alanlarını günlük yaşam örnekleriyle ilişkilendirir.
- Bileşiklerin oluşum veya ayrışma tepkimelerini yazar.
- Verilen formülden molar kütleyi ve mol miktarını hesaplar.
- Bileşikleri organik ve inorganik olarak sınıflandırır.
Önemli noktalar
- Kireç suyu Ca(OH)₂, sönmüş kireç CaO, kireç taşı ise CaCO₃'dır; üçü karıştırılmamalıdır.
- Kabartma tozu NaHCO₃, çamaşır sodası Na₂CO₃ olarak farklı maddelerdir.
- Sıvanın havayla sertleşmesi karbondiokidi alınarak kalsiyum karbonat oluşumuyla gerçekleşir.
- Kurşun akülerde kullanılan asit sulu sülfürik asittir (H₂SO₄).
- Doğal gazın ana bileşeni metandır ve yanma ürünü olarak CO₂ ile su verir.
- %70 etanol çözeltileri dezenfektan olarak kullanılır; su oranı azaldığında etkisi artar.
Formüller ve kurallar
- Sofra tuzu: NaCl
- Kireç suyu: Ca(OH)₂; kireç taşı: CaCO₃
- Kireç sönmesi: CaO + H₂O → Ca(OH)₂
- Sıvanın sertleşmesi: Ca(OH)₂ + CO₂ → CaCO₃ + H₂O
- Kabartma tozu ayrışması: 2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + H₂O + CO₂
- Metanın yanması: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
Sık yapılan hatalar
- Kireç çeşitlerini karıştırmak: CaO sönmemiş kireç, Ca(OH)₂ kireç suyu, CaCO₃ ise kireç taşıdır.
- Kabartma tozu ile çamaşır sodasını aynı saymak: NaHCO₃ ile Na₂CO₃ farklı maddelerdir ve farklı tepkime verir.
- Sıvanın sertleşmesini çürüme sanmak: Sertleşme, CO₂ alınarak kalsiyum karbonat oluşumudur.
- Doğal gazı saf metan saymamak: Doğal gaz çoğunlukla metan içerir, fakat birkaç gazın karışımıdır.
- Organik madde tanımını yalnızca canlı olarak sınırlamak: Etanol ve metan canlı olmasa da organik bileşiktir; ölçüt karbon-hidrojen bağıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Formül-işlev eşleştirmelerini tablo hâlinde ezberle; sınavlarda bu tür sorular hızlı puan kazandırır.
- Isıtma sorularında karbonat izi ara: CO₂ çıkıyorsa karbonat yapısı bozuluyordur.
- Molar kütle hesabı yapmadan önce alt yazıları tek tek say; parantezli formüller tuzağıdır.
- Organik sorularda metan, etanol, glikoz ve asetik asit örneklerini düşünerek karar ver.
- Kireç tepkimelerini çift yönlü düşün: sönmüş kireç su alır, sıva ise hava alır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Yaygın Bileşikler ve Kullanım Alanları konusunun çözümlü sorularını çöz.