10. SınıfKimya

Derişim Birimleri (Molarite ve ppm) — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Molarite kavramını tanımlayıp litre başına mol hesaplarını doğru yapmak
Kütle bazlı derişim ile kütlece yüzde derişim arasındaki farkı açıklamak
ppm ve ppb birimlerinin ne anlama geldiğini seyreltik sulu çözeltiler için yorumlamak
Yüzde ile ppm arasındaki sabit çevrim oranını kullanarak değerleri birbirine dönüştürmek
Seyreltme sırasında korunan büyüklüğü belirleyip stok çözeltiden istenen hacmi hesaplamak

Molarite bir litre çözeltideki çözünen madde mol sayısıdır; birimi mol/L'dir ve M ile gösterilir.
Molarite hacme dayandığı için sıcaklıktan etkilenir; sıcaklık arttıkça çözelti genleşip molarite küçülür.
Kütlece yüzde derişimde çözelti kütlesi, çözünen ve çözücü kütlelerinin toplamıdır.
1 ppm, bir kilogram çözeltide bir miligram çözünen madde anlamına gelir; 1 ppm değeri 1000 ppb'ye karşılık gelir.
Seyreltik sulu çözeltilerde 1 kg çözelti yaklaşık 1 L'ye karşılık geldiği için ppm doğrudan mg/L olarak okunur.
Yüzde 1 değeri 10 000 ppm'e, yüzde 0,1 değeri 1000 ppm'e karşılık gelir.
Seyreltmede çözünen maddenin mol sayısı korunur, yalnızca hacim değişir; bu nedenle M1 × V1 = M2 × V2 bağıntısı kurulur.

Molarite: M = n / V; n çözünen madde mol sayısı, V litre cinsinden çözelti hacmi
Kütle bazlı derişim: d = m / V; m çözünen madde kütlesi (gram), V litre cinsinden hacim
Kütlece yüzde derişim: % = (çözünen kütlesi / çözelti kütlesi) × 100
ppm: ppm = (çözünenin mg cinsinden kütlesi / çözeltinin kg cinsinden kütlesi) × 106
Seyreltik sulu çözeltide ppm değeri: 1 ppm = 1 mg / L çözelti
Seyreltmede korunan büyüklük: n sabittir, M1 × V1 = M2 × V2
Yüzde ile ppm çevrimi: %1 = 10 000 ppm ve 1 ppm = 1000 ppb

Çözelti kütlesi yerine çözücü kütlesini kullanmak: Kütlece yüzde derişimde payda, çözünen ile çözücünün toplam kütlesidir. Çözücü kütlesini payda olarak almak derişimi olduğundan yüksek gösterir.
Hacim birimini litre olarak kullanmamak: Molarite hesabında hacim litre olmalıdır. 100 mL 0,05 L, 250 mL ise 0,25 L değerine karşılık gelir; bu dönüşüm yapılmazsa sonuç onlar katı çıkar.
Molarite ile molaliteyi aynı saymak: Molarite çözeltinin hacmine, molalite ise çözücünün kütlesine dayanır. Bu iki büyüklük yalnızca çok seyreltik çözeltilerde birbirine yaklaşır.
Seyreltmede eklenen su miktarını hedef hacimden çıkararak bulmamak: Alınan stok hacmi ile eklenecek su hacmi farklı büyüklüklerdir; toplamları hedef hacme eşit olur.
ppm değerini yüzde gibi yorumlamak: Yüzde 1 değeri 10 000 ppm'e karşılık gelir. ppm ile yüzde birimleri birbirine yakın değildir ve aralarındaki çevrim sabittir.

Molarite sorusunda önce mL değerini L'ye çevirin, sonra çözünen madde miktarını hacme bölün; sıralama tersine çevrilirse sonuç onlar katı çıkar.
Kütle bazlı derişim sorusunda üç adımı ayrı yazın: mol sayısı, mol kütlesiyle çarpım, litre başına bölüm.
Yüzde sorularında çözelti kütlesinin çözünen ve çözücü toplamı olduğunu baştan not etmek en sık yapılan hatayı önler.
ppm sorusunda suyun yoğunluğunu varsayıp varsaymadığınızı kontrol edin; seyreltik suda litre karşılığı kullanılabilir.
Stok çözelti sorularında hedef hacmi değil, alınacak miktarı bulmayı unutmayın; su miktarı en sonda çıkarılır.