10. SınıfKimya
Çözeltilerin Sınıflandırılması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Çözeltileri fiziksel hâle ve dağılım biçimine göre sınıflandırmak
- Seyreltik ve derişik çözelti kavramlarını çözünürlük sınırıyla ilişkilendirerek açıklamak
- Elektrolit ve elektrolit olmayan çözeltileri elektrik iletkenliği temelinde ayırt etmek
- Elektrolitleri iyonlarına ayrılan, iyonlaşan ve iyonlaşmayan olmak üzere üçe ayırmak
- Gerçek çözelti, süspansiyon ve kolloidleri tanecik boyutuna göre karşılaştırmak
Önemli noktalar
- Çözeltiyi sınıflandıran ölçütler birbirinin yerine geçmez; aynı çözelti birden çok ölçüte göre farklı gruplara girebilir.
- İyonlarına ayrılan elektrolitler suda tamamen iyonlaşır, iyonlaşan elektrolitler ise kısmi iyonlaşma yapar.
- Şeker, glikoz ve etil alkol gibi maddeler suda moleküller hâlinde dağılır, iyon oluşturmaz ve elektriği iletmez.
- Kolloid tanecikleri 1 nm ile 1000 nm boyut aralığındadır; bu tanecikler gözle görülmez ancak ışığı saçarlar.
- Süspansiyonlarda tanecikler iri olduğu için karışım bulanık görünür ve dinlendirildiğinde dibe çöker.
- Bir elektrolit çözeltinin elektrik iletkenliği, derişim arttıkça artar; seyreltme iletkenliği düşürür.
- Kara, sulu ve gazoz çözeltiler çözücünün fiziksel hâline göre adlandırılır ve hava bir gazoz çözeltisidir.
Formüller ve kurallar
- Seyreltik çözelti: çözünen miktarı, o sıcaklıktaki çözünürlük değerinden küçüktür
- Derişik çözelti: çözünen miktarı çözünürlük sınırına yakındır veya bu sınırı aşmıştır
- İyon derişimi: c(iyon) = n(iyon) / V(çözelti)
- Gerçek çözelti: tanecik boyutu 1 nm'den küçüktür, karışım saydamdır
- Kolloid: tanecik boyutu 1 nm ile 1000 nm arasındadır, Tyndall olayı görülür
- Süspansiyon: tanecik boyutu 1 nm'den büyüktür, dinlenince dibe çöker
Sık yapılan hatalar
- Elektrolit olmak için yüksek derişim şart olduğunu düşünmek: Seyreltik elektrolit çözeltileri de iletkenlik gösterir; yalnız iletkenliğin derecesi değişir, elektrolit olma niteliği değişmez.
- Kolloid taneciklerini gözle görülebilen parçacıklar sanmak: Kolloid tanecikleri görünmez; yalnız ışığı saçıp Tyndall olayına yol açarlar. Gözle görülebilen iri tanecikler süspansiyona aittir.
- İyonlaşma ile iyonlaşmayı aynı saymak: İyonik bileşikler suda yalnızca ayrışır, moleküler asitler ise suyla tepkimeye girerek iyon oluşturur. İkisi aynı süreç değildir.
- Süspansiyonu kararlı bir karışım sanmak: Süspansiyonda tanecikler iridir, dinlendirilince dibe çöker ve süzme yöntemiyle ayrılabilir.
- Seyreltik çözeltiyi su miktarının çok olduğu her karışım için kullanmak: Bu karışımlar homojen çözelti değilse su ve katı içeren heterojen bir karışımdır, çözelti değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir karışımı sınıflandırırken önce homojen olup olmadığını belirleyin; heterojen karışımlar çözelti sınıfına girmez.
- Elektrolit olup olmadığını kavram üzerinden değil, ampullü basit bir deneyle anlamak en güvenilir yoldur.
- Tanecik boyutunu hatırlamak için gerçek çözelti çok küçük, kolloid orta, süspansiyon çok büyük şeklinde sıralama yapın.
- Sınıflandırma sorularında aynı çözelti için birden çok ölçütün birden geçerli olabileceğini unutmayın.
- Derisi mavileşmeyen ya da beyaz tümükleyen örnekler elektrolit değildir; tükürük gibi gerçek çözeltiler elektrolittir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Çözeltilerin Sınıflandırılması konusunun çözümlü sorularını çöz.