10. SınıfKimya
Koligatif Özellikler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Koligatif özellikleri tanecik sayısına bağlılıklarıyla açıklar.
- Buhar basıncı düşmesini Raoult yasasıyla ilişkilendirir.
- Kaynama noktası yükselmesini formülle hesaplar.
- Donma noktası düşmesini formülle hesaplar.
- Osmoz ve çözünme basıncını günlük hayat örnekleriyle yorumlar.
- van't Hoff çarpanını elektrolit çözeltilere uygular.
Önemli noktalar
- Koligatif özellikler yalnız tanecik sayısına bağlıdır, cinsten bağımsızdır.
- Buhar basıncının düşmesi kaynama noktasının yükselmesinin nedenidir.
- Su için Kb = 0,512 °C/m, Kf = 1,86 °C/m'dir.
- Hesapta molalite (kg çözücü) kullanılır, molarite değil.
- Elektrolit çözeltilerde van't Hoff çarpanı etkiyi artırır.
- Osmoz, bitki büyümesi, izotonik çözelti ve ters ozmozun temelidir.
Formüller ve kurallar
- Molalite: m = çözünen mol sayısı ÷ çözücü kütlesi (kg)
- Kaynama noktası yükselmesi: ΔTb = Kb · m · i (su için Kb = 0,512 °C/m)
- Donma noktası düşmesi: ΔTf = Kf · m · i (su için Kf = 1,86 °C/m)
- Raoult: çözücü buhar basıncı, mol kesriyle azalır
- van't Hoff: NaCl → i ≈ 2, CaCl₂ → i ≈ 3, glikoz → i = 1
- Osmoz: su, az tanecikli ortamdan çok tanecikli ortama geçer
Sık yapılan hatalar
- Molarite ile molaliteyi karıştırmak: Koligatif hesapta çözümücü kütlesi (kg) esastır.
- Elektrolitte van't Hoff çarpanını atlamak: NaCl'de i = 2 ihmal edilirse sonuç yarıya iner.
- Kaynama ile donma yönünü ters çevirmek: Kaynama yükselir, donma düşer.
- Çözünen miktarını değil çözelti kütlesini kullanmak: Molalite çözücü kütlesine bölünür.
- Çözünmeyen katıların koligatif etkisini sanmak: Çözünmeyen katı, çözelti özelliklerini değiştirmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Formülde önce m'yi bul, sonra i'yi ekle; sıra karıştırma.
- Su için Kb ve Kf değerlerini ezberle: 0,512 ve 1,86.
- Yön sorularında hatırla: buhar ↓, kaynama ↑, donma ↓, çözünme basıncı ↑.
- Elektrolit sorularında iyon sayısını denklemde say.
- Günlük hayat sorularında tuz-yol, antifriz ve ters ozmoz örneklerini kullan.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Koligatif Özellikler konusunun çözümlü sorularını çöz.