10. SınıfKimya
Çözünme Süreci ve Çözünürlük — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Çözücü, çözünen ve çözünürlük kavramlarını açıklar.
- Çözünme sürecini iyon-dipol etkileşimiyle ilişkilendirir.
- Sıcaklık ve basıncın çözünürlüğe etkisini yorumlar.
- Doymuş, yetersiz doymuş ve doymuş aşırı çözeltileri ayırt eder.
- Çözünürlük verisiyle çöken miktarı hesaplar.
Önemli noktalar
- Çözünmede çözünenin kimliği korunur, yalnızca tanecikler çözücü tarafından ayrıştırılır.
- Sıcaklık artışında katıların çözünürlüğü genellikle artar, gazların çözünürlüğü azalır.
- Basınç yalnızca gazların çözünürlüğünü belirgin biçimde etkiler ve pozitif yöndedir.
- Doymuş aşırı çözeltide fazla çözünen tortu hâlinde bulunur ve süzme ile ayrılabilir.
- Çözünürlük verisi her zaman belirli bir sıcaklık için geçerlidir; sıcaklık değişince değer de değişir.
- Kristalleştirme, sıcaklık düşürerek doymuş çözeltiden saf katının elde edilmesidir.
Formüller ve kurallar
- Çözünürlük: 100 g çözücüde çözünebilen çözünenin maksimum kütlesi
- Kapasite = (verilen çözücü kütlesi / 100) × çözünürlük değeri
- Çöken miktar = eklenen çözünen − kapasite
- Çözelti kütlesi = çözünen kütlesi + çözücü kütlesi
- Doymuş çözelti: çözünme ve çökelme hızları eşittir
- Basınç ↑ → gazın su içindeki çözünürlüğü ↑; sıcaklık ↑ → çözünürlüğü ↓
Sık yapılan hatalar
- Çözünürlüğü sıcaklık bağımsız sanmak: Çözünürlük değeri ancak belirli bir sıcaklık için geçerlidir; ısı değişince kapasite de değişir.
- Gazlarda basınç etkisini ters yorumlamak: Basınç arttıkça gazın çözünürlüğü artar, azalmaz.
- Kapasiteyi çözücü miktarına oranlamayı unutmak: Verilen su 100 g'dan farklıysa çözünürlük değeri orantıyla çarpılmalıdır.
- Çözünmeyen miktarı sıfır sanmak: Kapasiteyi aşan kısım çözünmez, tortu olarak kalır ve çözelti kütlesine dâhil edilmez.
- Çözelti kütlesine yalnızca çözüneni yazmak: Çözeltinin kütlesi çözünen ile çözücünün toplamıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda sıcaklık verilmemişse çözüm için gereken veriyi tabloda ara; çözünürlük değeri olmadan hesap yapılmaz.
- Çöken miktarı bulmak için önce kapasiteyi yaz, sonra çıkarma yap; çıkarma yönünü karıştırma.
- Gaz sorularında önce basınç ve sıcaklık cümlelerini oku, çoğu soru yalnızca yön tahmini ister.
- Kristalleştirme sorularında çözünmesi zorlaştırılan maddenin saflaştırıldığını hatırla.
- Sonucu denetlerken çöken miktar + çözünen miktar = eklenen toplam olmalıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Çözünme Süreci ve Çözünürlük konusunun çözümlü sorularını çöz.