10. SınıfKimya
Homojen ve Heterojen Karışımlar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Saf madde ile karışımı bileşim ve ayrıştırılabilirlik açısından karşılaştırır.
- Homojen ve heterojen karışımları örnekleriyle sınıflandırır.
- Çözelti, süspansiyon, emülsiyon ve kolloid kavramlarını ayırt eder.
- Karışımlarda kütlece ve hacimce oranları hesaplar.
- Karışımların fiziksel yöntemlerle ayrılabilir olduğunu açıklar.
Önemli noktalar
- Karışımlarda bileşenlerin kütlece oranları değiştirilebilir, bileşiklerde ise sabittir.
- Homojen karışımın her noktasında bileşim aynıdır; heterojen karışımda faz sınırları vardır.
- Karışımın toplam kütlesi, tepkime olmadığı için bileşenlerin kütleleri toplamına eşittir.
- Kolloidler mikroskop altında görünmez fakat ışığı saçar; süt ve duman buna örnektir.
- Bir karışımdan ayrılma mümkünse o madde saf madde değil karışımdır.
- Gaz karışımı örneklerinde oranlar genellikle hacimce verilir (havada oksijen yaklaşık %21).
Formüller ve kurallar
- Karışımın kütlesi: m(karışım) = m(bileşenlerin toplamı)
- Kütlece oran = (bileşenin kütlesi / karışımın kütlesi) × 100
- Hacimce oran (gazlar) = (bileşenin hacmi / toplam hacim) × 100
- Saf madde: sabit ve belirli bileşim, sabit fiziksel özellikler
- Karışım: değişken bileşim, fiziksel yöntemlerle ayrılabilir
- Çözelti = çözücü + çözünen (homojen karışım)
Sık yapılan hatalar
- Karışımda oranın sabit olduğunu sanmak: Aynı maddeler farklı oranlarda karıştırılabilir; sabit oran bileşiğe, değişken oran karışıma aittir.
- Kütlece derişimde paydaya yalnızca suyu almak: Oran hesabında payda toplam karışımın kütlesidir, çözücü değil.
- Sütü saf madde saymak: Süt; yağ, su, protein ve laktoz içeren bir emülsiyondur, yani karışımdır.
- Hava homojen diye sıvı de homojendir demek: Her homojen karışım çözelti sayılmaz; alaşım homojen fakat katı karışımdır.
- Karışımın kütlesinin tepkimede değiştiğini düşünmek: Karıştırma tepkime değildir; kütle toplamı korunur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sınıflandırma sorularında önce faz sınırı ve tortu gibi gözle görünür ipuçlarına bak, sonra karar ver.
- Oran sorularında karışımın tam kütlesini ayrı satıra yaz, payda ile payı karıştırma.
- Alaşım, hava ve çözeltiler hep homojendir; süspansiyon, çamur ve fiziksel tortular heterojendir.
- Gaz sorularında oranın hacimce olduğunu görürsen hacim doğrudan çarpılır, kütleye geçmeye gerek yok.
- Karışım sorusunda saf madde, bileşik ve karışım seçeneklerini eleyerek git: sabit oran ve sabit erime noktası arayın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Homojen ve Heterojen Karışımlar konusunun çözümlü sorularını çöz.