10. SınıfFizik

Gaz Basıncı ve Pascal Prensibi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Gaz basıncının kabın her noktasına ve her yöne eşit biçimde nasıl iletildiğini açıklar.
Atmosfer basıncının büyüklüğünü farklı sıvı sütunlarıyla ilişkilendirir.
Pascal prensibini hidrolik pres ve fren sistemlerinde uygular.
Barometre ve manometrenin ölçtüğü büyüklükleri ayırt eder.

Atmosfer basıncı hava sütununun ağırlığından kaynaklanır ve deniz seviyesinde en büyüktür.
Barometre atmosfer basıncını, manometre ise sıvı ya da gaz basıncını ölçer.
Pascal prensibinde basınç iletiminde kabın şekli ve hacmi sonucu değiştirmez.
Hidrolik preslerde kuvvet kazancı alanların oranı kadar olur; alan büyük olan tarafta kuvvet de büyük olur.
Kapalı kaptaki sıvı ve gaz, uygulanan basıncı yalnız basınç miktarı kadar iletir, kuvveti değil.
Cips paketi, esnek boru ve lastik balon örnekleri gaz basıncının her yöne eşit iletimini gösterir.
10⁵ Pa mertebesindeki basınç deniz seviyesinde yaklaşık 10 m su sütunuyla dengelenir.

Atmosfer basıncı yaklaşık 1 atm = 101 325 Pa ≈ 10⁵ Pa'dır.
1 atmosfer, 76 cm cıva sütunu ya da yaklaşık 10 m su sütunu basıncına eşittir.
Pascal prensibi: kapalı kaptaki basınç her yöne ve her noktaya eşit olarak iletilir.
Hidrolik sistemlerde basınç eşitliği: F₁ / A₁ = F₂ / A₂.
Basınç kuvveti: F = P · A.
Su sütunu basıncı: P = h · d · g (10 m su için P ≈ 100 000 Pa).
Yükseldikçe atmosfer basıncı azalır; deniz seviyesinde en yüksek değer görülür.

Barometre ile manometreyi karıştırmak: Barometre yalnız atmosfer basıncını ölçer, manometre ise sıvı ya da gaz basıncını ölçer.
Atmosfer basıncını sabit sanmak: Deniz seviyesinde en yüksek olan bu basınç yükseldikçe azalır, dağda ve uçakta daha küçüktür.
Pascal prensibini kuvvet iletimi sanmak: Prensip basınç iletiminden bahseder; iletilen basınç sabittir, kuvvet alanla değişir: F = P · A.
Hidrolik presde oran yerine çıkarma yapmak: F₂ = F₁ · A₂ / A₁ oranla bulunur; alanlar çıkarılmaz veya toplanmaz.
Alanı cm² olarak bırakmak: Hidrolik sistemlerde tüm alanlar m² cinsinden olmalıdır, 1 m² = 10 000 cm² dönüşümü şarttır.

10⁵ Pa, 1 atm, 76 cm cıva ve 10 m su ifadelerini birbirinin yerine geçen dört anahtar olarak ezberle.
Hidrolik sistem sorularında ilk iş basınç eşitliğini yaz: P₁ = P₂, sonra oranları kur.
Alan oranı kadar kuvvet kazancı vardır; giriş ve çıkış alanlarının oranını iki ayrı adımda hesaplayıp çarp.
Ölçüm aleti sorularında ölçünün ne olduğunu bul: atmosfer için barometre, sistem basıncı için manometre.
Uçak, dağ ve cips paketi sorularında cevap daima atmosfer basıncının yükseklikle azalmasıdır.